'Visie op gezinsbeleid ontbreekt bij kabinet'

De Nederlandse overheid investeert steeds meer in ouders met kinderen, maar maakt van alle nieuwe regelingen een warboel, is de conclusie van een onderzoek van de Sociale Verzekeringsbank.

Professor Gijsbert Vonk, afdelingshoofd beleid en recht bij de Sociale Verzekeringsbank én vader van vier kinderen, werd afgelopen zomer verrast met een financiële meevaller. Plotsklaps bleek het kabinet het lesgeld voor 16- en 17-jarigen te hebben afgeschaft. ,,Dat scheelt al gauw enkele honderden euro's. Heel fijn voor ons gezin“, glundert hij.

Vonk, die voor de Sociale Verzekeringsbank -verstrekker van onder meer de kinderbijslag- een studie deed naar de huidige stand van zaken rondom financiële kinderregelingen, illustreert hiermee zijn voornaamste conclusie: het regelingenstelsel heeft momenteel veel weg van een 'puber met groeistuipen'.

,,Vernieuwingen worden afgedwongen in de Kamer; er zit geen kabinetsbeleid achter. De maatregelen rollen over elkaar heen, waardoor mensen die een kind willen niet meer weten waar ze financieel aan toe zijn. Dat heeft een nadelig effect op het geboortecijfer in een vergrijzende samenleving.“

Vonk onderbouwt zijn stelling met Amerikaans en Europees onderzoek. Daaruit blijkt dat ouderparen met één kind niet zomaar aan een tweede koter beginnen. De consequenties van gezinsuitbreiding voor de bankrekening en loopbaan worden dan uitvoerig tegen het licht gehouden. Vonk: ,,Daardoor bestaat er een groot verschil tussen meer kinderen nemen en willen. In Europa bedraagt het geboortecijfer 1,5 per huishouden, terwijl de kinderwens bijna 2,5 bedraagt.“

De 'chaotische' ontwikkeling van het kinderregelingenstelsel begon volgens de SVB bij het kabinet-Kok, dat allerlei fiscale heffingskortingen voor de lagere inkomens introduceerde. Vonk: ,,Onder Balkenende veranderde er ook het een en ander.“ Zo verschoot de Kinderopvangwet sinds 2003 een paar keer van kleur. ,,Vorig jaar werd besloten dat ook de hogere inkomens recht hebben op de subsidies. En tijdens de Algemene Beschouwingen dit najaar raakte de Kamer ervan overtuigd dat kinderopvang een recht is, met als gevolg dat de overheid moet zorgen voor een goede infrastructuur.“

Vonk bepleit dat er een einde komt aan het hapsnapbeleid. ,,Er moet een langetermijnvisie komen. Wat wil de overheid nou precies? Een betere afstemming van het beleid tussen de departementen zou al een hele verbetering zijn. Nu is het zo dat de studiefinanciering onder Onderwijs valt, en de fiscale kinderkortingen bij Financiën thuishoren. Maar in feite hangen al die regelingen met elkaar samen - zeker in de visie van de burger. Het zou logisch zijn ze te verzamelen bij Sociale Zaken, die is immers de hoeder van het sociale-zekerheidbeleid.“

De studie naar de kinderregelingen wordt vandaag gepresenteerd op een congres van de SVB. De Deense hoogleraar Gosta Esping- Andersen, die een bijdrage leverde aan het boek, is ook van de partij. Andersen verwierf faam door een stevige kindpolitiek te propageren als hét antwoord op de vergrijzing. ,,De kansen van kinderen moeten worden geoptimaliseerd, want zij moeten de verzorgingsstaat straks gaan dragen“, verduidelijkt Vonk.

,,Inmiddels is men daarvan in Nederland ook overtuigd. In een Brits onderzoek uit 2002 naar kinderregelingen in 22 rijke landen, kwam Nederland als op één na slechtste uit de bus. Nu wordt hard gewerkt aan een inhaalrace. Die moet alleen nog worden gestroomlijnd.“

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden