Vioxx / 'Die pillen zijn uitgedeeld als pepernoten'

Naar schatting 400 Nederlanders die de pijnstiller Vioxx slikten, hebben zich bij advocaten gemeld voor schadeclaims tegen de fabrikant. Ze zeggen letsel te hebben opgelopen door gebruik van het middel, dat kortgeleden wegens gevaarlijke bijwerkingen van de markt werd gehaald. Ex-gebruikers van Vioxx zijn ongerust.

'Ik had alleen reuma, maar nu ben ik een wrak'', zegt Addy Hendriks uit Ooij. Ze slikte 3,5 jaar Vioxx, de wonderpijnstiller van de firma Merck. Drie herseninfarcten én een hartinfarct later, wil ze de fabrikant aanklagen. ,,Ik wil mijn boosheid en frustratie kwijt.''

Datzelfde geldt voor Willeke den Herder uit Harderwijk. In september 2002 overleed haar moeder op 75-jarige leeftijd. ,,Het begon met een hartinfarct in 2000, daarna een hartstilstand in 2001 en toen kwam er nog één: op 4 september 2002 en was het over.'' Haar moeder slikte langdurig Vioxx omdat ze reuma had. ,,Nu denk ik: misschien had ze nog geleefd, als ze dat middel niet had genomen.''

Eind september 2004 haalde producent Merck de pijnstiller wereldwijd van de markt, nadat bij een wetenschappelijke studie was gebleken dat patiënten die Vioxx langer dan achttien maanden slikten een grotere kans hadden op hartinfarcten of beroertes. Merck besloot het middel direct terug te trekken.

Vioxx werd al wat langer verdacht van cardiovasculaire bijwerkingen. In de Verenigde Staten raakte Merck eind vorig jaar in opspraak toen uit uitgelekte interne e-mails bleek dat het bedrijf halverwege de jaren negentig al een 'desinformatie-strategie' zou hebben opgezet om de risico's te bagatelliseren.

In Nederland kwam Vioxx in 2000 op de markt. De pijnstiller was in eerste aanleg vooral bedoeld voor patiënten met reumatische aandoeningen, Vioxx gold als een perfect middel -nóg vinden reumatologen het spijtig dat het middel niet meer kan worden voorgeschreven, want het was zeer werkzaam. Hét grote voordeel was dat gebruikers van de nieuwe klasse van pijnstillers waartoe Vioxx behoorde, veel minder last hadden van maagproblemen. Deze bijwerkingen kwamen vaak voor bij de oudere pijnstillers, zoals ibuprofen. Door de problemen met Vioxx zijn nu ook de andere middelen uit dezelfde groep pijnstillers in opspraak geraakt.

Het grote succes van Vioxx leidde er in Nederland toe dat de pil langzaamaan door artsen als algemene pijnstiller voorgeschreven. Alleen al in 2003 zette Mercks Nederlandse dochter MSD voor 27 miljoen om in Vioxx. In de eerste helft van vorig jaar is het middel hier 388000 keer voorgeschreven. Wereldwijd haalde Merck aan Vioxx in 2003 een omzet van 2,5 miljard dollar.

,,Die pillen zijn uitgedeeld als pepernoten'', zegt Addy Hendriks. ,,Ik lees dat Merck al miljarden dollars opzij heeft gezet voor rechtszaken over Vioxx. Dan kan ik niet anders dan vaststellen dat Merck allang op de hoogte was van de risico's. Ik vind dat schandalig.''

Ze volgt met argusogen de publicaties in de media over het middel dat ze zo lang slikte. Naarmate de weken verstreken werd ze steeds zenuwachtiger én kwader. Sinds begin jaren negentig heeft ze last van gewrichtsslijtage. Kort na de introductie in Nederland, schreef de reumatoloog Vioxx aan haar voor. ,,Begin januari 2001 kreeg ik een licht herseninfarct. Daarna nog twee keer. In het ziekenhuis hebben ze de oorzaak nooit kunnen vinden. En nu zegt mijn neuroloog dat het best door Vioxx kan zijn gekomen.''

Met reuma valt goed te leven, zegt Hendriks (51), maar de nasleep van de infarcten heeft de kwaliteit van haar bestaan ernstig aangetast. ,,Mijn kortetermijngeheugen is slecht. Ik kan geen boek meer lezen, de krant nog maar mondjesmaat. Een film op tv kan ik niet volgen. Ik ben erg emotioneel geworden, huilbuien en zo. Mijn man zegt dat ik een ander mens ben sinds die infarcten.''

Ze zag in een krant de advertentie van Amerikaanse advocaat die Vioxx-gebruikers met gezondheidsproblemen opriep zich te melden. Dat heeft ze gedaan. ,,Merck heeft een hoop verdriet en ellende aangericht. Ik vraag me af of dat bedrijf dat zelf wel in de gaten heeft.'' Ze weet dat het moeilijk zal zijn om voor een rechter hard te maken dat haar infarcten een directe relatie hebben met het slikken van Vioxx. Iemand die een pijnstiller slikt heeft immers al een gezondheidsprobleem. Het is zelfs niet uitgesloten dat Vioxx is voorgeschreven bij de pijnklachten die vaak aan infarcten vooraf gaan.

,,Ik weet het'', zegt Addy Hendriks. ,,Maar laat Merck maar eens hard maken dat mijn problemen niet door Vioxx zijn gekomen.'' Ook het feit dat Hendriks' eigen ouders cardiovasculaire problemen hebben gehad, maakt haar zaak niet sterker. ,,Mijn vier zussen en twee broers hebben nog nooit een beroerte of hartinfarct gehad'', brengt ze daar tegen in.

Ook Willeke den Herder realiseert zich dat haar moeder door een natuurlijke oorzaak kan zijn overleden. Maar ook bij haar roepen de berichten over Vioxx telkens weer ongemakkelijke gevoelens op. ,,Ik heb altijd de geneesmiddelen voor mijn moeder verzorgd. Toen ze was overleden heb ik nog doosjes Vioxx weggegooid. Het zit me niet lekker. Het zal toch niet waar zijn dat ik mijn moeder ben kwijtgeraakt door dit middel?''

Ze weet niet precies hoe lang haar moeder Vioxx heeft geslikt. ,,Het middel hielp echt heel goed tegen de pijn. Ze had veel minder last van de reumatoïde artritis waaraan ze leed. Ze kon weer van alles toen ze Vioxx slikte. En in september 2002 overleed ze zomaar.''

Willeke den Herder is van plan de patiëntendossiers bij verschillende artsen op te vragen. ,,Ik wil het precies uitgezocht hebben. Ik heb er een naar gevoel bij.''

Over de sterfte in Nederland door het gebruik van Vioxx doen inmiddels uiteenlopende cijfers de ronde. Op basis van een recente publicatie in het Britse medisch blad The Lancet schreef Trouw vorige week dat het aantal Nederlandse doden door Vioxx tussen de 750 en de 1200 kan liggen.

De Utrechtse klinisch farmacoloog en epidemioloog dr. A. de Boer komt tot veel lagere cijfers. Volgens hem kunnen op het artikel in The Lancet geen Nederlandse aannames worden gebaseerd. Hij denkt dat er in Nederland maximaal 219 doden mensen door Vioxx zijn overleden.

Volgens prof. De Boer blijkt uit verbruikscijfers van de Stichting Farmaceutische Kengetallen dat er in Nederland ongeveer 54000 gebruikers van Vioxx zijn geweest die het middel langer dan achttien maanden gebruikten. ,,Vergeet niet dat pas na die achttien maanden het risico op cardiovasculaire problemen toeneemt. Volgens mijn berekening zijn er tussen 2001 en 2004 577 extra hartinfarcten geweest door Vioxx en 288 extra herseninfarcten. Aan acute hartziekten overlijdt in Nederland 19 procent van de patiënten, aan beroertes sterft 38 procent van de patiënten. Dan kom je op 219 doden.''

Maar De Boer tekent daarbij aan dat Vioxx mogelijk ook juist sterfgevallen heeft voorkomen, omdat door het middel het aantal maagperforaties en maagbloedingen kan zijn gedaald.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden