Vingers opsteken in de klas blijkt niet te werken

Hoe kan een leraar zijn leerlingen het beste bij de les betrekken? Een Engels experiment zocht het uit.

Het is zó gewoon dat bijna niemand zich ooit afvraagt of het wel goed werkt: de leraar stelt een vraag, leerlingen die het weten, steken hun vinger op en een van hen mag het antwoord geven.

Een Engelse hoogleraar onderwijskunde nam de proef op de som en verbood een klas vol kinderen hun vingers op te steken. En wat blijkt? De leerlingen boekten in tien weken tijd twee keer zo veel vooruitgang als een vergelijkbare klas waar wel vingers opgestoken mochten worden.

De betrokken onderwijskundige was Dylan Williams, sinds kort emeritus hoogleraar aan de universiteit van Londen. Hij voerde zijn experiment uit met een klas van 13-jarigen aan een middelbare school in het stadje Borehamwood, ten noorden van Londen. Over de proef werd een tweedelige documentaire gemaakt, ’The Classroom Experiment’.

De gedachte achter Williams’ aanpak is eenvoudig. Door leerlingen hun vinger te laten opsteken, betrekt een leraar alleen de beteren bij de les. Die letten op, die willen laten zien dat ze het weten. De minderen beseffen bij voorbaat al dat ze de antwoorden waarschijnlijk niet weten, hoeven dus ook niet op te letten en steken daarom weinig van de les op.

Williams liet het zijn klas heel anders doen. Op vragen van de leraar moesten alle leerlingen het antwoord op een bordje schrijven. En die bordjes moesten ze vervolgens allemaal tegelijk omhoog houden. Zo werd de héle klas uitgedaagd om bij de les te blijven.

Veel leerlingen moesten wennen aan de nieuwe aanpak. „In het begin hadden ze er ronduit een hekel aan”, aldus Williams op de site van de Britse televisieomroep BBC.

„De beteren stoorden zich eraan dat ze veel minder in de schijnwerpers van de leraar stonden, de kinderen die eraan gewend waren om het rustig aan te doen, moesten opeens iets doen.”

Schoolhoofd Jan Palmer Sayer noemt de resultaten ’verbazingwekkend’. „Niet alleen vanwege de snelle vooruitgang die geboekt werd, maar ook omdat leerlingen veel meer bezig waren met hun eigen leren”, zegt hij op de BBC-site.

Overigens voerde Williams in de tien weken dat hij de klas begeleidde nog een paar andere vernieuwingen in. Zo liet hij elke dag beginnen met een korte sportles. Ook liet hij de leraar dagelijks één leerling in het oog houden, die bij goed gedrag een kleine beloning kon krijgen; maar omdat van tevoren niet bekend werd gemaakt welke leerling geobserveerd werd, deed de hele klas z’n best voor die beloning.

„Onze veranderingen gaven de stillere kinderen meer zelfvertrouwen”, aldus Williams, „ ze deden alle leerlingen beseffen dat ze moesten meedoen en schiepen een aangename sfeer. Niemand lacht meer als iemand iets verkeerds zegt.”

Het meest omstreden was trouwens het afschaffen van cijfers. In plaats van cijfers kregen alle leerlingen commentaar op hun werk, met vooral aandacht voor wat ze konden verbeteren.

Met name de betere leerlingen bleven zich daar tot het eind tegen verzetten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden