Vijftig kilo zaad in de berm van de ringweg

Vandaag, op de internationale Dag van de Aarde, gaan burgers wereldwijd bloemen zaaien en planten poten. In Amsterdam is de berm van de stadsring A10 doelwit van een guerrilla gardening-actie.

In de lichte woonboot van haar vader in Schellingwoude staat Tessel Peijnenburg (28) aan het uiteinde van een lange tafel. Haar arm heeft ze in een plastic emmer gestoken. Uitgespreid op vuilniszakken op de grond liggen een opengetrokken zak biologische aarde, een zak compost, bentoniet klei en een juten zak met zaad. Op haar gitzwarte hand die ze uit de emmer haalt, ligt een stevige aarden bol ter grootte van een tennisbal. Ze legt hem voorzichtig in een kartonnen doos, bovenop een stapel andere zogenoemde 'zaadbommen'.

Peijnenburg bereidt samen met Thomas Hermans (29) een guerrilla gardening-actie voor. Samen met vrienden zullen ze vandaag in een stoet van gesponsorde, vrolijk bestickerde auto's over de ring van Amsterdam trekken en 50 kilo zaad verspreiden in de bermen van de snelweg.

"Het is onze eerst guerrilla gardening-actie," zegt Peijnenburg met een glimlach terwijl ze rustig doorkneedt, "maar we hebben ons goed voorbereid. Op internet kun je er veel over vinden en ik heb advies ingewonnen bij ervaren guerrilla gardeners." Het fenomeen 'guerrilla gardening' houdt in dat burgers op eigen initiatief in hun omgeving bloemen en planten gaan zaaien en poten, bijvoorbeeld op braakliggend terrein, in boomspiegels of verwaarloosde plantenbakken op straat. Gewoon een speelse actie om hun buurt op te vrolijken.

Peijnenburg en Hermans doen het vooral om bijen en andere insecten aan meer voedselplanten te helpen. De zaadbommen bevatten zaden van verschillende soorten drachtplanten die de insecten stuifmeel en nectar leveren. "Eén van de belangrijkste oorzaken waarom bijen het zwaar hebben, is het gebrek aan genoeg schoon voedsel", vertelt Hermans vanaf de keukentafel. "Met schoon voedsel bedoel ik bloemen die niet vervuild zijn door pesticiden. Met onze ludieke actie willen we aandacht vragen voor de bij. We hopen mensen te enthousiasmeren zelf iets te doen door bijvriendelijke bloemen in de tuin, op het balkon of op het dakterras te zetten."

Tegelijkertijd hopen de twee met de actie daadwerkelijk iets te doen voor de bijen. Peijnenburg: "We gebruiken biologische aarde en compost, en de zaden zijn zo samengesteld dat er permanent bloei is tot september: boekweit, dille, korenbloem, goudsbloem", somt ze op. "De bermen van de A10 worden één keer per jaar gemaaid, eind september. De bloemen kunnen dus ruim vier maanden bloeien."

Hulp voor bijen

Sinds een jaar ontmoeten Peijnenburg en Hermans elkaar wekelijks om bijenhulpacties te bedenken. Hermans is zelfs één dag minder gaan werken voor haar idealistische projecten. "Vorig jaar las ik in een artikel dat het zo slecht gaat met de bijen", vertelt hij. "Daar kan ik zo kwaad om worden. Ook zette het me aan het denken. Wat kun je zelf doen? Wat kunnen we met z'n allen doen? Net toen ik daarmee bezig was, kwam ik Tessel tegen. We kenden elkaar nog van onze studietijd in Groningen. Zij bleek met dezelfde dingen bezig te zijn."

Peijnenburg pakt nog een hand aarde uit de zak en begint het zaad er doorheen te kneden. "Op internet zagen we dat er heel veel initiatieven zijn van mensen met veel meer kennis en ervaring dan wij. Afgelopen jaar hebben we vooral kennis verzameld om te kunnen overzien waar de problemen liggen en hoe wij het beste kunnen bijdragen aan oplossingen." Peijnenburg en Hermans legden contact met I Love Beeing, een Amsterdamse organisatie die zich toelegt op bijenprojecten, onder andere door bedrijven te stimuleren een bijenkast te adopteren. Deze organisatie financierde de zaden voor het inzaaien van de ring.

Tijdens een brainstorm met vrienden bedachten Peijnenburg en Hermans de zaaiactie van de stadsring A10. "We zochten een markante plek in de stad", verklaart Peijnenburg. "Bovendien kunnen die bermen best wat bloemen gebruiken." Bij een testrondje ontdekten de twee dat er op de meeste plekken langs de ring genoeg ruimte is om zaadbommen te werpen.

Het is tijd om te testen of de zaadbommen stevig genoeg zijn om uit het raam te gooien, zonder dat ze uit elkaar vallen. "Ze moeten natuurlijk wel in de berm terechtkomen, zonder dat het gevaar oplevert voor het verkeer", legt Hermans uit. Met de doos onder haar arm loopt Peijnenburg naar buiten. Hermans pakt een zaadbom en werpt hem met kracht in het hoge gras van de dijk. "Je kunt er best ver mee gooien!", roept hij enthousiast. "En hij valt niet uit elkaar. Ik vind dit nu al heel leuk om te doen!"

Vandaag en morgen zijn er door het hele land zaaiacties, onder andere van de Bijenstichting en Greenpeace.

Dan is het tijd om te testen of de zaadbommen stevig genoeg zijn om uit het raam te gooien.

Guerrilla gardening

Initiatiefnemers van guerrilla gardening vinden elkaar onder andere via Facebook en Twitter. De zaden verzamelen zij in de eigen tuin, in het wild of ze kopen ze bij zadenbedrijven of tuincentra. Door de zaden in een bal met compost te kneden, hebben ze genoeg voedsel om uit te groeien op de plek waar ze terechtkomen. Guerilla gardeners poten ook wel kant-en-klare planten om het verrassingseffect op buurtbewoners te vergroten en het vertrappingsgevaar te verkleinen. Soms zijn tuincentra bereid hun uitgebloeide planten af te staan aan guerrilla gardeners. Om de spanning nog wat te verhogen, voeren sommige groepen hun acties 's nachts uit. Het fenomeen waaide rond 2008 over uit Engeland en de Verenigde Staten.

Legaal is guerrilla gardening meestal niet: de plek die wordt ingezaaid is immers geen eigendom van de 'actievoerders'. Maar meestal zien gemeente en politie de activiteiten door de vingers.

Kijk voor meer informatie op www.guerrillagardeners.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden