Feminisme Dolle Mina's

Vijftig jaar na Dolle Mina: bij een ziek kind wordt nog altijd de moeder gebeld

Oktober 1970: Dolle Mina actievoerders lopen door het centrum van Amsterdam om te demonstreren voor het opnemen van de pil in het ziekenfondspakket.

Het is deze maand vijftig jaar geleden dat de Dolle Mina's werden opgericht, waarmee de tweede feministische golf op stoom kwam. Hoe is het vrouwen sindsdien vergaan? 

Natuurlijk, de wereld is veranderd sinds een groep Amsterdamse studenten zich in december 1969 realiseerde dat mannen nog altijd meer meetelden dan vrouwen, en de Dolle Mina’s werden opgericht. Mede dankzij de Dolle Mina’s hoeven vrouwen niet meer te stoppen met werken als ze trouwen, is abortus legaal en anticonceptie goed te krijgen. Meer vrouwen werken en studeren, en voor het eerst zijn jonge vrouwen hoger opgeleid dan jonge mannen.

En toch. Zowel in het bedrijfsleven als bij de overheid verdienen vrouwen minder dan mannen, het aantal vrouwen in topposities groeit niet erg hard, en het Nederlandse anderhalfverdienersmodel – hij vijf dagen werken en zij twee of drie – is behoorlijk hardnekkig. “Dit is typisch een glas-is-halfvol-of-halfleeg-verhaal”, zegt onderzoeker Wil Portegijs van het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP). Vrouwen hebben veel meer mogelijkheden dan vijftig jaar geleden, maar sommige dingen lijken niet te veranderen.

Neem de positie van vrouwen op de arbeidsmarkt. Het aandeel vrouwen met een voltijdbaan is in vijftig jaar tijd niet toegenomen, blijkt uit cijfers die Portegijs op verzoek opzocht. “Daar zijn we echt uniek in binnen Europa”, zegt ze. “Alle groei zit in deeltijdbanen.”

Papadagen en mamadagen

Ook mannen werken vaker in deeltijd dan vijftig jaar geleden. Maar dat is vooral aan het begin en einde van hun carrière. Portegijs: “We weten dat best veel mannen een ‘papadag’ hebben – en ik zeg dat met enige aarzeling omdat er niet zoiets bestaat als een ‘mamadag’ – maar vaak is dat tijdelijk of betekent het dat ze vier langere dagen maken. En dat betekent weer dat ze niet beschikbaar zijn om kinderen op te halen, boodschappen te doen of te koken.”

Vrouwen moeten meer ballen in de lucht houden dan vijftig jaar geleden, blijkt uit de cijfers over huishouden en kinderen. Hoewel vrouwen meer zijn gaan werken, zijn mannen niet veel meer gaan zorgen. Net als vijftig jaar geleden komt het leeuwendeel van de zorg voor kinderen en huishouden neer op vrouwen. Ook mantelzorg voor familie en vrienden ligt grotendeels op hun schouders.

Beeld Brechtje Rood

‘Als een kind ziek is wordt de moeder gebeld’

Interessant is dat de helft van de mannen en vrouwen werk en zorg gelijk zou willen verdelen. Waarom lukt dit dan toch niet? “De krachten die worden uitgeoefend op stellen zijn groot”, zegt Portegijs. “Vrouwen worden er op aangesproken als men vindt dat een kind te veel naar de opvang gaat. Als een kind ziek is wordt de moeder gebeld terwijl de vader misschien wel om de hoek werkt en het is voor mannen nog altijd moeilijker om in deeltijd te werken.”

Een overheid die dat wil doorbreken, zoals de VVD die onlangs opperde dat alle deeltijders meer zouden moeten werken, zal daarvoor regelingen moeten treffen. “Dan wordt er naar Zweden gewezen omdat vrouwen daar meer uren werken. Maar daar is de kinderopvang ontzettend goed en betaalbaar en zijn de verlofregelingen veel ruimer, zowel voor mannen als voor vrouwen. Dat is onvergelijkbaar.” In Nederland krijgen vrouwen die zijn bevallen tien weken verlof en hun partner vijf dagen. In Zweden krijgen ouders in totaal twee jaar vrij, te verdelen over beide ouders.

Hardnekkige loonkloof

Is dit dan waar de Dolle Mina’s voor streden? Portegijs vertelt dat ze recent opnieuw ‘Het onbehagen van de vrouw’ las van Joke Smit, dat bij publicatie in 1967 een enorme indruk maakte. “Zij dacht dat we allemaal in deeltijd zouden gaan werken, zowel mannen als vrouwen. Wat me ook opviel: zij was heel optimistisch over de loonkloof. Ze dacht; ‘nu we dat weten, zal het wel snel opgelost zijn’. Maar die kloof blijkt behoorlijk hardnekkig.”

Het gedeelte ‘halfvol’ zit vooral in de flitsende inhaalslag die vrouwen hebben gemaakt in het onderwijs. Van basisschool tot universiteit doen ze het beter dan de mannen. Omdat hoger opgeleide vrouwen vaker werken en meer uren maken dan lager of middelbaar opgeleiden, is het verschil in gewerkte uren tussen mannen en vrouwen in de laatste cijfers iets kleiner dan voorheen. Het effect van kinderen, waarna vrouwen helemaal minder gaan werken, wordt minder groot. “Dat is bemoedigend”, zegt Portegijs. “Er zit iets van beweging in.”

Trouw staat uitgebreid stil bij vijftig jaar Dolle Mina. Zo namen we een kijkje in het archief van Atria, kennisinstituut voor vrouwenemancipatie, en spraken we Dolle Mina’s Dunya Verwey en Connie van Nieuwkerk voor een speciale podcast. Meer lezen, luisteren en zien? Kijk op trouw.nl/dollemina

Lees ook:

Hoe vijftig jaar na de Dolle Mina’s nog gestreden wordt voor vrouwenrechten 

50 jaar na de oprichting van de Dolle Mina’s, gaan vrouwen en mannen nog steeds de barricaden op. Twee Dolle Mina’s en twee feministen van nu over hun strijd.

Trouw staat uitgebreid stil bij vijftig jaar Dolle Mina

Zo namen we een kijkje in het archief van Atria, kennisinstituut voor vrouwenemancipatie, en spraken we Dolle Mina’s Dunya Verwey en Connie van Nieuwkerk voor een speciale podcast. Meer lezen, luisteren en zien? Kijk op trouw.nl/dollemina

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden