Vijfentwintig landen, vijfentwintig verschillende stemmingen

Dit weekeinde gaan 25 EU-landen naar de stembus voor het Europees Parlement. Elk land heeft zo z’n eigen besognes, en die zijn soms anders dan je zou denken. 

Vijfentwintig landen, vijfentwintig verschillende stemmingen. De Europese verkiezingen zullen dit weekeinde een caleidoscopisch beeld geven van prioriteiten en voorkeuren van de kiezers, en die zullen menig vooroordeel over oost, west, noord en zuid ontkrachten.

Zaterdag gaan Letland, Malta en Slowakije naar de stembus (en de Tsjechen, die dat ook gisteren konden doen), morgen volgt de grote bulk van 21 landen, waaronder Duitsland, Frankrijk, Italië en Spanje, de grote vier die goed zijn voor 310 van de 751 zetels in het Europees Parlement (na de beoogde brexit zelfs 323 van de 705).

Een greep uit de clichés: de landen in het oosten zullen zich wel het meeste zorgen maken over migratie, het westen stemt meer pro-EU dan het oosten, burgers in onder meer Polen en Hongarije zullen wel een grote afkeer hebben van de bemoeienissen van ‘Brussel’ met hun interne aangelegenheden, terwijl klimaatverandering vooral een thema is in het noorden.

Welnu, alleen dat laatste klopt. Uit een onderzoek van denktank European Council on Foreign Relations (ECFR) blijkt dat vooral Nederland, Denemarken, Finland, Zweden en Oostenrijk (als geografisch buitenbeentje) de EU een grote rol toedichten in de strijd tegen klimaatverandering.

Beeld AP

Emigranten

Maar dat clichébeeld over antimigratie-sentimenten in Oost-Europa klopt grotendeels niet, stelt het ECFR-onderzoek, waaraan onder anderen de vermaarde Bulgaarse analist Ivan Krastev heeft meegewerkt.

Sterker nog: het begrip ‘migratie’ wordt in sommige landen eerder geassocieerd met emigranten dan met immigranten. In Griekenland, Italië, Spanje, Hongarije, Polen en Roemenië maakt een meerderheid van de ondervraagden zich grotere zorgen over de leegloop van hun land dan over de binnenkomers. Alleen al uit Roemenië is een op de vijf burgers geëmigreerd de afgelopen tien jaar. In het algemeen zijn burgers in Centraal- en Oost-Europa bezorgder over corruptie dan over migratie.

In de aanloop naar de verkiezingen buitelden de peilingen en denktank-onderzoeken over elkaar heen, en hier en daar klonken paradoxen door. Zo wijzen de meeste peilingen op brede steun voor het EU-lidmaatschap, dat door de brexit-perikelen alleen maar breder is geworden. Gemiddeld staat twee derde van de door Eurobarometer ondervraagde burgers positief tegenover de EU, het hoogste aandeel sinds 1983.

Uiteenvallen

Tegelijkertijd denkt iets meer dan de helft van de Europeanen dat de EU de komende tien tot twintig jaar best wel eens uit elkaar zou kunnen vallen, meldde marktonderzoeksbureau YouGov vorige week. De Slowaken zijn wat dat betreft het somberste (66 procent), gevolgd door de Fransen (58 procent). Nederland zit net iets boven de 50 procent. De Zweden, Denen en Spanjaarden hebben de minste vrees voor desintegratie van de EU.

Stel dat de EU inderdaad ophoudt te bestaan, wat zullen de Europeanen dan het meeste missen?, vroeg het ECFR zich af. Het vrije reizen door Europa scoort in bijna alle landen het hoogste. Maar de EU wordt ook hoog aangeslagen voor de bescherming van mensenrechten, de rechtsstaat en de democratie, in het oosten zelfs meer dan het westen.

Zo ziet 33 procent van de Hongaren het wegvallen van die bescherming door de EU als groot potentieel probleem, tegen slechts 11 procent van de Fransen (en 14 procent van de Nederlanders).

Lees ook:

Hoe beleeft het buitenland de Europese verkiezingen? Onze correspondenten brengen u op de hoogte.

Het verschil in thema’s in de landen is duidelijk te merken. Hoe beleven Duitsland, Polen, Italië, Griekenland en Slowakije de Europese verkiezingen

Het laatste nieuws over de Europese verkiezingen vindt u in dit dossier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden