Vijf vragen over de nieuwe vergoedingsregeling voor Groningers met aardbevingsschade

2018: Een schuur bij een boerderij in het Groningse Uithuizen is zo beschadigd door de aardbevingen dat hij is gesloopt. Alleen het voorhuis staat er nog. Beeld Hollandse Hoogte / Kees van de Veen

Ook als Groningers in het aardbevingsgebied hun woning niet te koop zetten, hebben ze recht op een schadevergoeding. Woensdag meldde minister Wiebes van economische zaken hoe de hoogte van deze vergoeding vastgesteld wordt. Vijf vragen. 

Dalende huizenprijzen in Groningen, dat speelt toch al lang?

Klopt. Sinds de zware beving in 2012 in Huizinge werden er in het aardbevingsgebied steeds minder huizen verkocht. Ook daalde de gemiddelde woningwaarde. In 2015 trokken woningcorporaties en particuliere woningeigenaren naar de rechter om compensatie voor het waardeverlies te eisen van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (Nam). Ze kregen gelijk. Daarop ging de Nam in hoger beroep. Een jaar geleden oordeelde het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden dat ook eigenaren en woningcorporaties die hun huis niet te koop zetten, financiële schade ondervinden. Huizen kunnen bijvoorbeeld (vrijwel) onverkoopbaar zijn. Tot die tijd konden alleen eigenaren die na de verkoop met een flinke restschuld zaten bij de Nam aankloppen.  

Dat wordt nu dus anders?

Ja. Het hof waarschuwde wel dat het aanpassen van de compensatieregeling veel voeten in de aarde kan hebben. Minister Eric Wiebes van economische zaken en klimaat stelde na deze uitspraak de Commissie-Waardedaling in. Deze commissie nam daarvoor verschillende onderzoeken onder de loep en kwam op basis daarvan tot een beoordelingsmodel.

Hoe wordt de hoogte van die vergoeding nu bepaald?

Allereerst zal niet de Nam, maar het onafhankelijke Instituut Mijnbouwschade Groningen de schade opnemen en bepalen wat de hoogte van de schadevergoeding is. Dat gebeurt aan de hand van onderzoek van onderzoeksbureau Atlas voor Gemeenten. In dit model vergelijken onderzoekers de ontwikkeling van de huizenprijzen in Noord-Groningen met die van soortgelijke woningen elders in het land.

Ook kijken onderzoekers of deze zogeheten referentiewoningen in gebieden staan die lijken op bijvoorbeeld Loppersum, Delfzijl en Oldambt, waar aardbevingen zijn geweest. Op basis van die vergelijking schatten onderzoekers in hoeveel de Groningse woningen in waarde zijn gedaald. De gemiddelde waardedaling als gevolg van aardbevingen in de provincie Groningen wordt geschat op 4 procent. In Loppersum loopt die op tot gemiddeld 12,9 procent, in Zuidhorn tot 2,4 procent.

Goed nieuws toch? Iedereen wordt gecompenseerd.

Niet bepaald, zegt emeritus hoogleraar George de Kam van Rijksuniversiteit Groningen. Hij deed onderzoek naar de prijsdaling in aardbevingsgebied Groningen en enquêteerde daarvoor ruim vijfhonderd Groningers. De hoogleraar noemt het uitgekozen model ‘uiterst kwetsbaar’. “Er wordt gewerkt met een puntensysteem. Elke woning wordt gescoord op bijvoorbeeld veiligheid of groenvoorzieningen in de buurt. Heeft een woning in Loppersum hetzelfde aantal punten als een woning in Terneuzen, dan wordt de woning in Terneuzen gebruikt als referentie.”

Maar, zegt De Kam, het systeem houdt er geen rekening mee dat een wijk door de jaren heen kan veranderen. Of dat twee woningen weliswaar hetzelfde aantal punten hebben, maar dat de een in een veiligere buurt staat dan de andere. “Ook die factoren hebben invloed op de prijs. De waardedaling is zo lastiger in te schatten.”

Ook de Groninger Bodem Beweging wil meer ‘maatwerk’. “Sommige mensen krijgen nu veel te weinig vergoed, ook al klopt het gemiddelde misschien wel”, aldus Jelle van der Knoop van de belangengroep. Hij ziet ook voordelen. “Het wordt nu wel een stuk sneller afgehandeld. Ook hoeven we niet meer elke schade aan te tonen en alles aan te vechten bij de rechter.”

Wat nu?

Hoogleraar De Kam zegt het advies wetenschappelijk aan te willen vechten met een aantal van zijn collega’s. Hij pleit voor een ander model dat volgens hem de waardedaling veel secuurder in kaart kan brengen. Bovendien lijkt de kwestie voor veel Groningers nog geen gedane zaak. Het herstel van getroffen woningen laat nog altijd op zich wachten. Dat moet dit jaar beginnen, beloofde Wiebes begin dit jaar. Bovendien wachten duizenden eigenaren nog op een beoordeling van hun woning.

Lees ook 

Groningse kinderen praten niet over hun angst voor aardbevingen

Jongeren uit het Groningse bevingsgebied hebben meer last van de aardschokken dan hun ouders denken. Ze leven met angst.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden