Vijf Salomonseilanden opgeslokt door de zee

Hogere getijden bedreigen ook het eiland Ejit, een van de Marshalleilanden. Beeld afp

Vijf van de Salomonseilanden zijn al verdwenen, zes andere wacht nog eenzelfde lot. En het komt echt door klimaatverandering. Dat is een voor de hand liggende verklaring, die nu voor het eerst echt bewezen is door Australische onderzoekers.

Zij analyseerden lucht- en satellietfoto's uit de periode van 1947 tot 2014. Waar eerdere onderzoeken ook andere oorzaken aanwijzen voor de veranderingen op de eilandjes, zoals menselijk handelen en het verschuiven van aardplaten, wijst het Australische onderzoek vooral naar de stijging van de zeespiegel. Het water erodeert de kusten en slokt de eilandjes langzaam op.

Het grootste eiland dat verdween was in 1947 nog 48.890 vierkante meter, in 2002 was het nog 12.572 vierkante meter en in 2014 was het helemaal weg. Ter vergelijking: Schiermonnikoog, het kleinste Waddeneiland, heeft een oppervlakte van bijna tweehonderd kilometer.

Net boven de zeespiegel
De Salomonseilanden liggen tussen Australië en Hawaï en steken net boven de zeespiegel uit. De eilandengroep bestaat uit vijf grote eilanden en bijna duizend kleine eilandjes. De vijf eilanden die verdwenen zijn, zijn onbewoond. Toch waren het geen waardeloze hoopjes zand. De tropische bossen op de eilanden, met een grote diversiteit aan planten en dieren, zijn verloren gegaan. Het enige dat rest zijn kale bomen die boven het water uitsteken.

Van de zes eilanden die als volgende op de nominatie staan om te verdwijnen, zijn er wel enkele bewoond. De bewoners zijn al begonnen met verhuizen naar hoger gelegen gebieden. Op het eiland Nuatambu worden muren gebouwd om de erosie tegen te houden, zonder succes. Sommige bewoners zijn verhuisd naar naastgelegen eilanden, maar dat brengt complicaties met zich mee. De eilanden zijn bewoond door verschillende stammen, de volksverhuizingen zijn een bron voor etnische conflicten.

Op foto A de erosie van het eiland Sogomou, op foto B wat er nu nog van het eiland over is. Op foto C de erosie van het eiland Kale, dat nu ook helemaal verdwenen is. Beeld Environmental Research Letters

Klimaatvluchtelingen
De Salomonseilanden verdwijnen niet alleen, de klimaatverandering zorgt ook voor hevige regenbuien en overstromingen, waarbij al tientallen mensen zijn omgekomen. Dit brengt een nieuw soort vluchteling met zich mee, de klimaatvluchteling. De eerste echte klimaatvluchtelingen kwamen in 2014 van het eilandje Tuvalu in de Grote Oceaan. De familie Alesana uit Tuvalu kreeg na diverse rechtszaken een verblijfsvergunning in Nieuw-Zeeland, omdat hun thuisland werd bedreigd door het klimaat.

Secretaris-generaal van de VN Ban Ki-moon maakte zich in 2014 al zorgen over de kleine eilandstaatjes. "Ik sprak met een jongen die 's nachts niet durfde te slapen, uit angst voor de zee", zei hij in een toespraak. "In mijn hotelkamer hangen de zwemvesten al klaar."

Toekomst
De toekomst van kleine eilandstaatjes als de Salomonseilanden en de Marshalleilanden werd ook besproken tijdens de onderhandelingen voor het klimaatakkoord in Parijs, dat december vorig jaar gesloten werd. De afgevaardigden van de kleine eilandstaten, verenigd in de Alliance of Small Island States (AOSIS), drongen aan op een maximale opwarming van anderhalve graad. Nu is afgesproken dat er wordt gestreefd naar een opwarming van maximaal 1,5 graad, maar zeker niet boven de twee graden. Dat zal niet genoeg zijn voor de kleine eilanden. Warmt de aarde meer dan anderhalve graad op vergeleken met het pre-industriële tijdperk, zullen de Alesana's uit Tuvalu niet de laatste klimaatvluchtelingen uit de kleine eilandstaatjes zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden