Vijanden samen in nieuw kabinet Italië

Jonge ministersploeg Relatief veel vrouwen in regering Oppositieleider Grillo walgt ervan

ROME - Het nieuwe kabinet onder leiding van Enrico Letta dat gisteren is beëdigd, zorgt in Italië voorzichtig voor optimisme en hoop. Want de nieuwe minister-president is gematigd en met zijn 46 jaar relatief jong, net als zijn ministersploeg.

De gemiddelde leeftijd van de bewindslieden is 53, elf jaar jonger dan die van Mario Monti's zakenkabinet. Maar liefst één op de drie ministers is vrouw en dat is in dit land nog nooit vertoond. Omstreden politieke zwaargewichten, zoals Silvio Berlusconi en Massimo D'Alema, zijn niet tot het kabinet toegelaten. Er zitten partijloze experts op sleutelposten. Letta wil met zijn ploeg duidelijk voor vernieuwing staan.

Nieuw is zeker dat deze regering voornamelijk wordt gevormd door de grote conservatieve partij van Berlusconi en de belangrijkste progressieve partij, de PD. De twee tegenstanders voerden de afgelopen twintig jaar - sinds de mediamagnaat de politiek in ging - alleen maar strijd. Voor links was Berlusconi de verpersoonlijking van het kwaad, voor rechts stond het linkse kamp voor het communistische gevaar. Nu worden de twee gedwongen tot samenwerken. Er was na de verkiezingen van februari geen alternatief. President Giorgio Napolitano heeft zware druk op beide partijen uitgeoefend. Hij zegt te hopen op een regering 'zonder conflicten of vooroordelen'.

Hoe het programma van Letta, een groot voorstander van de EU, eruit ziet, wordt vandaag bekend. Het stimuleren van de kwakkelende economie zal zijn prioriteit zijn. Hij zal ook het trage justitiële systeem efficiënter willen maken, de productiviteit willen verhogen en de wijdverbreide corruptie willen aanpakken. Snijden in het hoge aantal parlementariërs is ook hard nodig, net als het veranderen van de kieswet zodat verkiezingen niet nog eens zo'n verdeelde uitslag opleveren.

Hoopvolle commentatoren denken dat de twee partijen het over een aantal essentiële hervormingen eens kunnen worden, zolang de 'conflicten en vooroordelen' maar naar de achtergrond verdwijnen. Als er doeltreffend wordt gewerkt en de kiezers snel resultaten zien, zal het kabinet aan eensgezindheid winnen en het jaren volhouden, voorspellen zij.

Maar anderen geven deze regering hooguit een jaar. Veel (parlements)leden van de PD zijn woedend dat hun partij met aartsvijand Berlusconi samenwerkt. Aan Letta de lastige taak om zijn verdeelde partij bijeen te houden én die woede te laten verdwijnen.

Tegelijkertijd doet Berlusconi's partij het steeds beter in de peilingen. Als er nu verkiezingen zouden zijn, zou zijn PdL winnen. Veel commentatoren denken dat de sluwe Berlusconi deze 'grote coalitie' binnen afzienbare tijd laat vallen om vervolgens weer met zijn eigen, rechtse coalitie te kunnen regeren.

Ook Beppe Grillo van de Vijfsterrenbeweging walgt van de nieuwe regering, die volgens hem het product van een achterbaks achterkamertjes-akkoord is. Grillo klaagt dat zijn acht miljoen kiezers 'zijn genegeerd'. Hij voorspelt nieuwe verkiezingen in de herfst.

Koorddansende technocraat Saccomanni
In Italië is de zeventigjarige Fabrizio Saccomanni uit Rome totaal onbekend bij het grote publiek. Maar de nummer twee van de Italiaanse Centrale Bank, waar hij 46 jaar werkte, is wel al decennia lang bekend in internationale financiële kringen. Saccomanni was tot gisteren de directeur-generaal van de ICB, werkte een tijdje bij het IMF en was een van de onderhandelaars die Italië klaarstoomde voor het lidmaatschap van de monetaire unie.

Saccomanni bezet de zwaarste ministerspost: financiën en economische zaken. Met de benoeming van deze zeer ervaren, partijloze expert zal premier Letta de financiële markten en de rest van de eurozone gerust willen stellen. ECB-president Mario Draghi heeft hem hoog zitten en de bankier stond openlijk achter het harde bezuinigingsbeleid van Mario Monti. Saccomanni zal dat beleid voortzetten, maar hij zal moeten koorddansen. Want tegelijkertijd wil hij de economische groei aanwakkeren.

Berlusconi's loyale protégé Alfano
Angelino Alfano (42), vicepremier en minister van binnenlandse zaken, is een advocaat uit Sicilië met een christen-democratische achtergrond. Toen Silvio Berlusconi in 1993 Forza Italia oprichtte, werd Alfano lid. Sindsdien is hij altijd zeer loyaal aan Berlusconi gebleven.

Alfano kwam in 2001 in het parlement en werd in 2008 met zijn 37 jaar de jongste minister van justitie ooit. Door links wordt hij gezien als Berlusconi's lakei sinds hij met een wet kwam waardoor de rechtszaken tegen de toenmalige premier werden opgeschort. Het Constitutionele Hof schrapte de maatregel.

In 2011 werd Alfano tot partijsecretaris benoemd. Berlusconi schoof hem daarna zelfs naar voren als kandidaat voor het premierschap, maar kwam daar op terug; zijn protegé miste als het ware de X-factor, zei hij. Hij onderging die vernedering ogenschijnlijk zonder morren. Dat hij nu twee belangrijke plekken inneemt, toont aan hoeveel macht Berlusconi nog heeft.

Ervaren hongerstaakster Bonino
De pro-Europese vechtster Emma Bonino (65), minister van buitenlandse zaken, wordt gerespecteerd om haar onafhankelijkheid. Ze komt uit de noordelijke regio Piemonte en is al een paar decennia het gezicht van de kleine Radicale Partij.

Bonino trok sinds de jaren zeventig vaak publiekelijk ten strijde: voor de legalisering van abortus in Italië, tegen het communistische regime in Polen, voor de bestrijding van aids in de VS, tegen vrouwenbesnijdenis. Ze is meerdere keren gearresteerd, heeft in een slaapzak voor het Italiaanse parlement geslapen en kan als geen ander hongerstaken.

Ze werd in 1976 op haar 28ste Kamerlid, in 1995 Eurocommissaris en ze was van 2006 tot 2008 minister van Europese zaken. Daarna was Bonino vijf jaar vicevoorzitter van de Senaat. Vorige week nog was ze in de running voor het presidentschap, maar er wordt gezegd dat haar kansen klein waren omdat ze voor het Vaticaan te vrijgevochten en ongelovig is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden