Vieze kolen zijn niet op hun retour, integendeel

Twee kompels in een kolenmijn in Helensburgh, nabij Sydney. Beeld Reuters
Twee kompels in een kolenmijn in Helensburgh, nabij Sydney.Beeld Reuters

Wereld op z'n kop: 'vervuilende' Amerikanen verbruiken minder, 'schone' Europeanen juist veel meer

Het zal even schrikken zijn voor degenen die denken dat de vieze kolenindustrie haar beste tijd heeft gehad. Het omgekeerde is het geval: energiewinning uit kolen viert hoogtijdagen. En het is niet zozeer een trend ver van huis, in notoir 'vieze' landen als China en Rusland. Ook bij ons om de hoek worden fors meer kolen gestookt, in hartje Europa, het continent dat zich zo laat voorstaan op het vervangen van fossiele brandstoffen door schone alternatieven.

Het Brits-Zwitserse mijnbouwconcern Xstrata maakte gisteren bekend dat 2012 voor grondstoffen als koper en zink een mager jaar was, maar dat het met de kolenwinning uitstekend gaat. Met een productie van 90,4 miljoen ton haalde Xstrata 7 procent meer kolen uit de grond dan in 2011.

Dominante positie
De stijging komt door een hogere productiecapaciteit in onder meer de Australische mijnen van Xstrata, maar ook door de dominante positie die kolen nog steeds innemen in de wereldwijde energiewinning. Daar zit zelfs een stijgende lijn in.

De opkomst van wind- en zonne-energie ten spijt, kolencentrales voorzien in ongeveer twee vijfde van de energiebehoefte in de wereld. De mondiale elektriciteitsproductie is de afgelopen tien jaar verdubbeld, en twee derde van die stijging komt uit kolen. Naar verwachting hebben kolen binnen vijf jaar olie ingehaald als voornaamste energiebron.

Dat de explosief stijgende energiebehoefte van China daarin een rol speelt is zonneklaar: de Chinese vraag naar kolen is tussen 2001 en 2011 verdrievoudigd. Maar wie een jaar of twintig geleden had voorspeld dat de 'vervuilende' Amerikanen hun kolenverbruik zouden verminderen en de 'schone' Europeanen dat juist zouden verhogen, was voor gek verklaard. Toch is dat precies wat er aan de hand is: in sommige Europese landen stijgt de energiewinning uit kolen zelfs met 50 procent per jaar.

Gas duurder dan kolen
De verklaring zit 'm vooral in de prijs van gas en kolen. In Europa is gas veel duurder dan kolen, in de Verenigde Staten is het andersom. De gasprijs kent, in tegenstelling tot bijvoorbeeld de olieprijs, geen wereldstandaard en wordt regionaal bepaald. In de VS is de prijs gekelderd door het overvloedige binnenlandse aanbod van schaliegas. Gascentrales zijn bovendien een stuk goedkoper dan kolencentrales.

In Europa daarentegen blijft de gasprijs hoog, vooral door de meerjarige contracten die doorgaans worden afgesloten met Rusland, de leverancier die nog steeds de baas is op de Europese gasmarkt. Daarbij zijn kolen het afgelopen jaar ruwweg een derde goedkoper geworden. Dat maakt kolen onweerstaanbaar voor de Europese energiebedrijven.

Het grootverbruik is vorig jaar nog verder aangemoedigd door de Europese Unie, zij het onbedoeld. In een richtlijn die in 2016 van kracht wordt, moeten energiebedrijven CO2-producerende kolencentrales ófwel sluiten ófwel aanpassen aan de nieuwste milieueisen. Vorige maand moesten ze beslissen en dat gaf de centrales in de periode daarvoor een stimulans om er zoveel mogelijk kolen doorheen te jagen voordat ze met productiebeperkingen te maken kregen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden