Vieze geurtjes te lijf met de ideeën van een 19de-eeuwse Nederlandse arts

De Fransen van EO-Stream hebben iets gevonden op onwelriekende geuren. Hun producten met etherische oliën neutraliseren vieze luchtjes op een natuurlijke manier. 'De etherische oliën kapselen de stankmoleculen in.'

EO-Stream maakt geurbestrijdingsmiddelen voor de industrie en voor consumenten. Bij bedrijven worden die gebruikt in toiletten, rookruimtes of om bijvoorbeeld brandlucht te verdrijven. Het Franse bedrijf verkoopt ook producten om geur in de buitenlucht te neutraliseren, zoals bijvoorbeeld bij een waterzuiveringsinstallatie of een compostopslag. Daar gebruikt het etherische oliën voor, geconcentreerde plantenextracten, legt Roland Kessels uit. Hij verkoopt de ontgeuringsmiddelen in Nederland.

"Geur met geur bestrijden werkt meestal niet, omdat de onderliggende vieze geur daardoor niet weggaat, maar wordt gemaskeerd. Geur neutraliseren werkt wel. De etherische oliën kapselen de stankmoleculen in, ze leggen een dun filmlaagje over de moleculen heen. Soms ruikt het daarna nog een beetje naar de etherische olie, maar meestal niet."

De oprichters van het Franse EOStream namen de ideeën van de 19de-eeuwse Nederlandse arts Hendrik Zwaardemaker als uitgangspunt. Zwaardemaker - zowel bekend vanwege zijn experimenten met gehoorapparaten als vanwege zijn onderzoek naar het reukorgaan - ontdekte dat sommige geuren niet werden geroken als ze werden vermengd met essentiële oliën. Nadat de oprichters van EO-Stream Zwaardemakers ideeën onder het stof vandaan hadden gehaald, gingen ze naar de Zuid-Franse stad Grasse, al eeuwen de leverancier van de parfumindustrie. Daar haalden ze de biologisch geteelde plantenoliën, die ze verwerkten in hun producten.

Natuurlijk?

Maar maakt de basis van etherische oliën EO-Streamproducten automatisch ook duurzaam of op zijn minst natuurlijk? Michel Haring, hoogleraar plantenbiologie aan de Universiteit van Amsterdam, vindt van wel. "Het onderscheid tussen chemisch en natuurlijk kun je wel degelijk maken. Natuurlijk komt van geoogste planten, een extract uit een plantaardig materiaal. Chemisch betekent dat moleculen worden gebruikt als bouwstenen om een nieuw product te maken. Dat kun je erg precies meten met isotopenanalyse. Tot op atoomniveau kun je vaststellen of iets chemisch is."

Duurzaamheid ligt ingewikkelder, zegt hij. "Als je een veld met rozen kweekt, daar de blaadjes van oogst en die verwerkt, kan dat energetisch veel minder duurzaam zijn dan een geurstof maken via de chemische weg. Daar staat tegenover dat een veld met rozen wel past in de circulaire economie. Het hangt er dus maar net vanaf wat je met elkaar vergelijkt. Sommige stoffen zijn chemisch makkelijker te maken dan natuurlijk."

Of het onderscheid tussen chemisch en natuurlijk belangrijk is in gebruik, is een andere vraag, zegt hij. "Veel mensen hebben negatieve associaties bij chemisch en positieve bij natuurlijk. Maar geurstoffen werken allemaal hetzelfde.

"Ze zijn reactief, gaan een reactie aan met de stoffen in hun omgeving. In de ochtendtrein word je bedwelmd door mensen die parfums dragen. Chemisch of natuurlijk: het effect is hetzelfde."

Caro Verbeek, geurhistoricus aan de Vrije Universiteit van Amsterdam, is het daarmee eens. "In mijn definitie is alles chemisch, natuurlijk of niet. Synthetisch betekent echter kunstmatig of nagemaakt. Mensen denken vaak dat natuurlijk beter is dan synthetisch, maar dat hoeft niks uit te maken. De hoeveelheid geur is veel belangrijker." Het wantrouwen jegens chemie stamt uit de 19e eeuw, vertelt ze. "In de jaren twintig was synthetische parfum juist het hoogst haalbare, omdat je geurstoffen kon maken die volledig nieuw waren en niet meer naar de natuur verwezen. Nu denken we dat synthetisch hetzelfde is als ongezond."

Culturele component

Het bevechten van geuren houdt de mensheid al eeuwen bezig, zegt ze. "De Romeinen hadden buizen aangelegd in het Colosseum waar ze neroli door verspreidden, de essentiële olie uit de bloesem van de bittere sinaasappelboom. Je kunt je wel voorstellen dat het daar stonk: een plek waar mens en dier elkaar op leven en dood bevochten, vol zweet, uitwerpselen van exotische dieren en ontbindingsprocessen. Het grappige is dat neroli een citruscomponent heeft, maar ook een component die heel licht aan de geur van uitwerpselen doet denken. Witte bloemen als lelies en jasmijn hebben dat ook. De neroli in het Colosseum vermengde zich met de geur van echte uitwerpselen, die zo werd geneutraliseerd."

Stank heeft overigens wel een culturele component, zegt Verbeek. "Zwavel-waterstofverbindingen worden in de meeste culturen als onaangenaam beschouwd door de associatie met verrotting. Maar er zijn culturen waar mensen zich insmeren met uien. En de Indonesische vrucht durian ruikt ook zwavelachtig."

Cultureel bepaald of niet; het maakt de lucht van mesthopen en veehouderijen er niet aantrekkelijker op. Toch is het nog best lastig om de EO-Stream-producten geaccepteerd te krijgen in de Nederlandse landbouw en veeteelt, zegt Kessels. "We mogen nu een proef doen met geurneutralisatie in een kippenfokkerij, die hermetisch wordt afgesloten van de buitenwereld. De grootste angst is dat de oliën schadelijk zijn voor de dieren. We hebben allerlei certificaten waaruit blijkt dat dat niet het geval is, maar die worden hier nog niet geaccepteerd."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden