Vietnam en het wassende water

Misschien bent u een beetje klimaatmoe na de top in Parijs, maar het boek 'Leven met de Mekong' van Joep Janssen is iets voor de afterparty. Janssen was als kind al gefascineerd door de televisieserie 'Tour of Duty' en in het voortgezet onderwijs werd hij gegrepen door de historische verhalen over de Vietnam-oorlog.

Toen hij in 2004 afstudeerde als architect, hield hij zich vooral bezig met de rol van water in de stad en de ruimtelijke ontwikkeling van waterfronten. Het kon niet anders dan dat die specialisatie hem uiteindelijk weer in Vietnam zou brengen: een van de meest door klimaatveranderingen bedreigde landen ter wereld. Kan Vietnam iets van de Nederlandse ervaringen leren, of andersom: kan Nederland iets hebben aan de Vietnamese aanpak? Om dat te onderzoeken zei Janssen in 2009 zijn baan op en vertrok voor vier jaar naar de delta van de Mekong. Niet om daar de planners en ingenieurs te interviewen, maar ook om op straat of in de velden te horen hoe de bevolking zelf praktisch omgaat met het wassende water.

Het boek dat Janssen van plan was te schrijven, ligt nu in de winkel. Het is een reisverslag geworden, door een landschap dat soms veel op het Nederlandse lijkt, met kleurrijke foto-essays van Wytske van Keulen. Daarmee is het nadrukkelijk géén boek over het klimaat, maar over de Vietnamezen die met de zeespiegelstijging omgaan. Soms is zijn werk historisch en komen de plaatjes van de laatste helikoptervluchten van het dak van de Amerikaanse ambassade in toenmalig Saigon voorbij, die ongetwijfeld ook in zijn geschiedenisboek stonden. Vaker schrijft Janssen als antropoloog, en noteert hij nauwkeurig zijn belevenissen als 'logé' in dit land. Via die gesprekken krijgt hij gevoel voor de pragmatische houding die de bevolking ten opzichte van het veranderende klimaat heeft. Ze maken daar geen grote plannen van deltawerken of dijkaanleg. Met de duizenden kilometers rivieroevers en zeekust is dat ook alleen al vanwege de kosten ondenkbaar. De Vietnamezen stellen zich veel eerder 'adaptief' op. Ze zetten hun woning op palen, of maken hun onderkomen drijvend. Maar zal dat in de toekomst genoeg zijn?

Misschien niet, en daarom maken de Vietnamese bestuurders en technici ook plannen voor klimaatadaptatie op grote schaal. Ho Chi Minh-stad, zoals Saigon nu heet, zeer dichtbevolkt, moet als het ware ontvlochten worden en opnieuw verbonden met de natuur. Met bebouwing op de hoge delen, en bos met water op de lage. De stad zal moeten uitbreiden (en uitbreiden móet ze) met industrie en woningbouw op opgehoogde eilanden buiten de huidige stadsgrens, die droog blijven als de rivier buiten de oevers treedt. Die natuurgerichte aanpak maakt de stad er alleen maar mooier op, schrijft Janssen. En de adaptieve maatregelen betreffen niet alleen de stad, maar de gehele Mekong-delta waarin met een Nederlandse 'Ruimte voor de Rivier-aanpak' aan de toekomst wordt gewerkt.

Janssen refereert in zijn historische passages aan de veerkracht van het Vietnamese volk, dat rampen en oorlogen doorstond, en altijd weer bovenkwam. Hij zou over tien jaar eens moeten terugkeren, om op eenzelfde wijze te beschrijven hoe de Vietnamezen een volgende ramp hebben gekeerd.

Leven met de Mekong, Klimaatverandering en stedelijke ontwikkeling in Ho Chi Minhstad en de Mekongdelta, tekst Joep Janssen, foto's Wytske van Keulen. Uitg Blauwdruk, euro 29,90.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden