'Vierkant achter visie KNAW'

Criticus Turkenburg overweegt klacht over omstreden bio-energiedocument

Misschien had een passage over het stopzetten van subsidies voor biomassa en biobrandstoffen achteraf beter kunnen worden geschrapt. Iets te politiek. Maar verder? Hans Clevers, president van de prestigieuze Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), neemt geen letter terug van een omstreden 'visiedocument' waarin drie KNAW-leden de milieueffecten van bio-energie in twijfel trekken.

Clevers reageert voor het eerst publiekelijk op de professorenrel die is losgebarsten nadat zijn KNAW vorige maand een visie van drie hoogleraren publiceerde, waarin stond dat biobrandstoffen en de bijstook van houtsnippers in kolencentrales 'niet of nauwelijks' bijdragen aan de vermindering van de uitstoot van het broeikasgas CO2. De publicatie leidde tot een hoogoplopend debat, vooral onder wetenschappers.

Bio-energie is een heikel onderwerp waarover veel discussie is. Maar de inzet van energie uit hout en andere gewassen is een pijler onder het energieakkoord. Zonder biomassa zullen de milieudoelstellingen in 2023 niet worden gehaald, aldus het akkoord.

De drie KNAW-leden, de hoogleraren Martijn Katan, Louise Vet en Rudy Rabbinge (Wageningen) stellen in hun document dat er wetenschappelijk veel valt af te dingen op het heilige geloof in bio-energie. Dat viel verkeerd bij hoogleraren die gespecialiseerd zijn in biobrandstoffen. Ze zagen een concept van het document in en brandden het volledig af.

De Groninger hoogleraar biomassa André Faaij noemde het KNAW-stuk een politiek pamflet op 'kleuterschoolniveau'. Op de dag dat de KNAW het document publiceerde, debatteerde de Tweede Kamer over het energieakkoord. Volgens emeritus-hoogleraar natuurwetenschap Wim Turkenburg (Utrecht) ondermijnt de KNAW met het document het vertrouwen in de wetenschap.

Clevers, hoogleraar moleculaire genetica in Utrecht, juicht de discussie toe. Maar hij wil niets weten van kritiek op de KNAW. "Dit is een goed stuk van erkende, volledig onafhankelijke topwetenschappers die de wetenschappelijke feiten helder op tafel hebben gebracht. De KNAW staat daar helemaal achter. Het is niet op een achternamiddag in elkaar geflanst. Het document is door drie externe deskundigen en door het KNAW-bestuur bekeken voordat het werd gepubliceerd. Wij trekken geen enkele conclusie terug."

Hoogstens hadden de drie auteurs niet moeten opschrijven dat de subsidies op bio-energie beter kunnen worden afgeschaft. "Dat is niet aan de wetenschap, dat is aan de politiek", aldus Clevers. Maar verder: "Wij wilden met dit stuk discussie losmaken en dat is gelukkig ook gebeurd".

Intussen beraadt Turkenburg zich op nadere stappen. Hij overweegt een klacht in te dienen tegen het bestuur van de KNAW, om een onafhankelijk onderzoek af te dwingen naar de manier waarop het document tot stand kwam. Clevers: "Een klacht? Dat moet hij vooral doen. Maar met klachten bedrijf je geen wetenschap."

Turkenburg vindt dat de KNAW met het document 'expliciete politieke stellingen' heeft ingenomen en dat past het genootschap van excellente wetenschappers niet, meent hij.

De KNAW is intussen bezig een debat te organiseren over het visiedocument. "Daarvoor zijn Turkenburg en Faaij ook van harte uitgenodigd." Volgens Clevers spelen in de discussie belangen mee, die niet altijd helder worden gemaakt. "De drie auteurs van het visiedocument hebben in ieder geval geen enkel belang. Zij zijn volstrekt onafhankelijk."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden