'Vier zo'n feest één keer en dan goed'

Helft Nederlanders merkte niets van herdenking die twee jaar duurde

Is het nu veel of weinig dat volgens peilingen pakweg de helft van de Nederlanders iets heeft meegekregen van de viering van '200 jaar Koninkrijk' de afgelopen twee jaar? Ank Bijleveld, voorzitter van het organiserend comité, vindt de viering geslaagd. Historici daarentegen vinden de uitkomst aan de magere kant.

Als Lotte Jensen, hoofddocent historische Nederlandse letterkunde, hoort over de slotviering vanavond in Theater Carré zucht ze. "Nóg een concert?" Ze vindt dat de viering veel te lang heeft geduurd. "Doe het in één keer en dan goed zoals met de herdenking van 200 jaar Waterloo. Daar kwamen in drie dagen 700.000 mensen op af. Daar hebben ze de geschiedenis tot leven gewekt." Bij elk evenement kreeg Jensen het gevoel dat niet duidelijk was wat nu werd gevierd. "Alles werd met een orangistisch sausje overgoten. Dat stuitte mensen misschien tegen de borst."

Maar de viering was volgens Jensen niet helemaal slecht. "Er kwamen drie uitstekende biografieën van de eerste koningen uit. Er verschenen interessante stukken over de vraag of de terugkeer van Willem I was opgelegd of dat het volk de terugkomst van een Oranjetelg vierde en hem van harte welkom heette."

Als Coos Huijsen, historicus en schrijver van boeken over het koningshuis, de vraag krijgt of de viering zinnig is, verwijst hij naar wat historicus Huizinga zei over de viering van het 100-jarig bestaan van het koninkrijk in 1913. "Hij vond het absurd dat niet de Opstand in de zestiende eeuw werd herdacht en gevierd, maar wel de terugkomst van de Oranjetelg op het strand van Scheveningen. Hij kreeg gelijk toen hij voorspelde dat de feestelijkheden op weinig bijval kon rekenen van het publiek."

Huijsen geeft Huizinga gelijk. "Die opstand was, kort door de bocht, een heldhaftige strijd van het volk voor vrijheid en tolerantie die internationaal veel respect heeft afgedwongen. De Duitse filosoof Schiller vond dat een van de mooiste momenten uit de geschiedenis, hij had gelijk. De opstand was een spectaculair gebeuren, dat we telkens wegmoffelen."

Het organiserende Nationaal Comité greep de viering van 200 jaar Koninkrijk aan om licht te werpen op verworvenheden van de democratie zoals persoonlijke rechten en vrijheden, bestuurlijke stabiliteit en actief burgerschap. "Democratie is niet vanzelfsprekend", zegt Bijleveld, ook commissaris van de koning in Overijssel. "Dat is iets wat we moeten onderhouden en dat hebben we zo vorm willen geven."

Huijsen: "Dat vind ik zo gekunsteld. Dat zijn abstracties die gewone mensen niets zeggen. Volgens mij heeft de viering op deze manier helemaal niets bijgedragen aan de bestendiging van democratie."

Voor de viering van zes evenementen in het land en op de Caraïben had het comité zo'n 3,5 miljoen euro waarvan 1,5 afkomstig was van het bedrijfsleven. "Dat geld hadden we kunnen gebruiken om stil te staan bij feit dat we al vierhonderd jaar vrij en onafhankelijk zijn, met een volk dat zich kenmerkt door eenheid in verscheidenheid. Laten we wel zijn, dat koningschap kregen we 200 jaar geleden in de schoot geworpen."

Slotfeest in Carré

De slotviering van '200 jaar Koninkrijk' is vanavond in én buiten Theater Carré in Amsterdam en wordt live uitgezonden door de NOS. Vanaf half negen treden meer dan dertig Nederlandse artiesten buiten op onder wie André Hazes jr., Ellen ten Damme en Ruth Jacott. Daaraan vooraf gaat in het theater de officiele afsluiting van de viering.

Het eerste onderdeel was in november 2013 dat begon met de landing van Huub Stapel als prins Willem Frederik op het strand van Scheveningen. Vervolgens waren er feesten in Den Haag, Sint Maarten, Maastricht en Zwolle.

Viering van 250 jaar?

Haalt het koninkrijk de viering van 250 jaar? Lotte Jensen: "Aan de ene kant zou ik zeggen van wel. In tijden van crisis wint het koningshuis aan populariteit en ik ben bang dat er nog wel wat crises voor de deur staan. Maar het zou ook kunnen dat we het straks welletjes vinden en terugkeren naar de oude vorm van de Republiek. Geen idee dus."

Coos Huijsen: "Met de toenemende internationalisering zal de behoefte aan een eigen identiteit toenemen. Juist in een rationeler wordende wereld is er plaats voor gevoelsmatige zaken als een koningschap. Het instituut bewijst zich nog steeds en ik denk dat daar weinig verandering in komt."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden