Vier vragen over de aanval in Syrië

Een Syrisch slachtoffer wordt behandeld na een de chemische aanval het noorden van Syrië, 4 april 2017. Beeld EPA

Voor de zoveelste keer kwamen vandaag treurige beelden uit Syrië. Vermoedelijk heeft het leger van dictator Bashar al Assad een aanval met chemische wapens uitgevoerd op een door rebellen bezet stadje in het noorden van het land. Vier vragen en antwoorden over deze aanval.

Wat weten we over deze aanval?

Verse lijken met schuim rond de mond. Gestikte kinderen met vernauwde pupillen. Nog levende slachtoffers die moeizaam ademhalen. Die beelden en video’s kwamen via sociale media naar buiten na een aanval op de stad Khan Sheikhoun in het noorden van Syrië vandaag. De gruwelijke symptomen wijzen op een bombardement met chemische wapens.

Dinsdagochtend vroeg werd de door rebellen bezette stad vanuit de lucht door vermoedelijk drie bommen geraakt, stellen oppositieactivisten. Een arts die ter plekke slachtoffers behandelde meldde via Twitter dat het zenuwgas sarin was gebruikt. Om de ramp compleet te maken werd een van de ziekenhuizen waar slachtoffers terecht kwamen later getroffen door een andere bom. Bij de aanval vielen 58 doden, volgens het Syrisch Observatorium voor Mensenrechten. Tientallen anderen raakten gewond.

Wie heeft dit gedaan?

Dat is nog onduidelijk, maar het regeringsleger van Bashar al Assad heeft de schijn tegen. De aanval is volgens ooggetuigen vanuit de lucht gepleegd. Rebellengroepen in Syrië en terreurbeweging Islamitische Staat beschikken niet over gevechtsvliegtuigen en vallen daarmee af als mogelijke dader. IS is niet actief rond de stad.

Het Syrisch leger heeft wel gevechtsvliegtuigen, die het ook inzet tegen rebellen. Tijdens de al zes jaar durende oorlog hebben Syrische gevechtsvliegtuigen al vaker expres burgerdoelen aangevallen in rebellengebied, stelt onder meer Amnesty International. Daarnaast heeft het regeringsleger een motief: Khan Sheikhoun ligt zo’n vijftien kilometer ten noorden van het gebied dat het regeringsleger van president Assad in handen heeft. Zijn troepen proberen op te rukken richting de stad. Niettemin ontkent de regering van Assad deze aanval te hebben uitgevoerd. Een andere mogelijkheid is dat de Russische luchtmacht achter deze aanval zit. Ook zij zijn met gevechtsvliegtuigen actief boven Syrië en steunen Assad bij het bestoken van rebellengroepen. De Russen ontkennen echter iets met de aanval te maken te hebben. Ook de VS en Europese machten bombarderen doelen in Syrië. Hun bommen zijn echter vooral gericht tegen terreurbeweging IS.

Maar Syrië had zijn chemische wapenarsenaal toch opgegeven?

Nadat in 2013 honderden burgers bij een chemische aanval door het Syrische leger omkwamen, dreigde de toenmalige Amerikaanse president Obama gewapenderhand president Assad uit het zadel te werpen.

Obama kwam daarop terug nadat Assad akkoord ging met een missie van de VN en de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) om het volledige Syrische chemische wapenarsenaal te ontmantelen. Onder leiding van de Nederlandse diplomate Sigrid Kaag werden tonnen chemische wapens op een speciaal uitgerust schip onschadelijk gemaakt. De VN stelt dat bij die missie vrijwel de gehele voorraad chemische wapens is vernietigd. De inspecteurs waren echter afhankelijk van de medewerking van Assad’s regime dat vrij moest geven waar het arsenaal zich bevond. Hoewel grote hoeveelheden chemicaliën zijn vernietigd, blijft bijvoorbeeld de Israëlische inlichtingendienst overtuigd dat Assad een deel van zijn voorraad heeft achter gehouden.

Welke partijen in Syrië beschikken over chemische wapens?

Het leger van Assad heeft mogelijk een deel van zijn voorraad behouden. Syrië legde jaren geleden een chemisch arsenaal aan als tegenwicht voor Israëls vermoedelijke atoombomvoorraad. Nu Syrië uiteen is gevallen en jihadisten verschillende legerbases onder de voet hebben gelopen, zijn een aantal vrachtwagens vol gevaarlijke chemicaliën, waaronder chloorgas, sarin en mosterdgas in handen gevallen van gewelddadige jihadisten van het aan Al Qaida gelieerde Nusra-front. Dat tekenden de Nederlandse journalist Harald Doornbos en zijn collega Jenan Moussa op uit de mond van een anonieme rebellencommandant, die gedetailleerd de opbrengst beschreef.

Ook terreurbeweging IS zou werken aan een eigen chemische wapenprogramma. Amerikanen pakten vorig jaar in Irak een chemisch expert van IS op. Korte tijd later begon de Amerikaanse luchtmacht plekken te bombarderen waar IS chemische wapens zou produceren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden