Vier scenario's voor Oekraïne

null Beeld anp
Beeld anp

Met het besluit van het parlement op de Krim om zich aan te sluiten bij Rusland is het conflict rond Oekraïne op scherp gezet. De EU reageerde gisteravond met de eerste sancties tegen Moskou, terwijl president Obama de afscheiding onwettig noemt. Wat zijn de scenario's, van meest gunstig tot meest ongunstig?

1) De-escalatie
Rusland schrikt terug voor verdere confrontatie, beseffend dat de eigen belangen op lange termijn alleen maar zullen worden geschaad door een permanente verwijdering tussen Moskou en het Westen (inclusief Oekraïne en de andere voormalige Sovjetstaten).

De Russische militairen worden teruggetrokken in de kazernes op de Krim. De rust die dat brengt, geeft de inwoners van de Krim de vrijheid in het referendum te kiezen voor vergaande autonomie in plaats van afscheiding van Oekraïne. De vorm daarvan wordt bepaald in onderhandelingen onder leiding van de VN of de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa.

Met de regering in Kiev wordt een nieuw verdrag gesloten voor de verhuur van de marinebasis in Sebastopol voor de Russische Zwarte Zee-vloot. Door een termijn van veertig jaar vast te leggen, zijn conflicten hierover voor lange tijd afgewend.

De autoriteiten in Kiev weten intussen de gemoederen in Oost-Oekraïne tot bedaren te brengen, door Oost-Oekraïners in de regering op te nemen en door meer autonomie te bieden aan Oost-Oekraïne. Bovendien geeft de regering de garantie, bij wet, dat het Russisch de status behoudt van een van de officiële talen van Oekraïne.

2) Bevroren conflict
Rusland gaat net niet over tot volledige annexatie van de Krim en handhaaft een gespannen status quo. Daarmee ontstaat een bevroren conflict, zoals rond Zuid-Ossetië en Abchazië - provincies die voorheen behoorden tot Georgië, maar nu onder hoede van Moskou opereren als onafhankelijke staatjes, door vrijwel geen ander land als zodanig erkend.

De Krim krijgt eigen Russische grensmilitairen, waardoor Oekraïne er alle feitelijke macht verliest. De VS en EU reageren met sancties, maar die treffen Rusland niet dusdanig hard dat de macht van Poetin er door wordt bedreigd.Op de Krim doen zich grote spanningen voor tussen de drie bevolkingsgroepen: Russen (61 procent), Oekraïners (25 procent) en Tataren (14 procent). Er zijn voortdurend incidenten, maar tot grootschalig onderling geweld komt het niet. De Tataren houden zich stil of vertrekken, de Oekraïners leggen zich neer bij de situatie, de meeste Russen zijn niet ontevreden met de status van de Krim als feitelijke satellietstaat van Moskou.

3) Krim-oorlog
Het conflict mondt uit in oorlog, beperkt tot de Krim. Oekraïne accepteert afscheiding niet en kondigt maatregelen aan, de Russen ontmantelen de Oekraïense militaire bases op de Krim, waarbij geschoten wordt. Dat leidt tot gewelddadige botsingen tussen de bevolkingsgroepen. Zo ontstaat een beperkte oorlog, die door de enorme Russische overmacht echter snel beslecht is. Het Westen staat diplomatiek achter Oekraïne, maar beschouwt de Krim als verloren en zet geen troepen in.

4) Slagveld Oekraïne
De zaak ontspoort volledig als de Russen - getergd door harde westerse strafmaatregelen - erin slagen de spanning in Oost-Oekraïne op te laten lopen; Russisch-gezinde Oekraïners doen een beroep op hulp van Moskou en het Russische leger valt binnen.

Kiev weet dat het de zwakke partij is, maar zal nu hoe dan ook militair reageren; verlies van dit deel van het land betekent de nationale ondergang. Zoals de Britse politicoloog Anatol Lieven deze week zei in Trouw: "De Krim kun je misschien nog laten gaan, maar niet Charkov, de tweede stad van het land. Dan is het oorlog."

Krijgt Oekraïne dan hulp van buiten? Met als gevolg een totale escalatie en gewapend treffen tussen VS, EU en Rusland? Het is een onwaarschijnlijk scenario, omdat de prijs voor alle partijen te hoog is. Maar tegelijkertijd is het een feit dat in de geschiedenis sommige onwaarschijnlijke scenario's toch werkelijkheid werden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden