Video onthoofding weren van internet

De terroristen wilden graag dat de beelden van de onthoofding van Nick Berg de wereld overgingen. Aan dat soort propaganda moet niemand meewerken en daarom is een verbod op verspreiding van de beelden noodzakelijk.De wereld werd afgelopen week opgeschrikt door filmbeelden van een Amerikaan die onthoofd werd door terroristen. Via internet vonden deze beelden hun weg naar elke computer. Het ging de terroristen niet enkel om de moord, maar vooral ook om de verspreiding van de beelden. Het verspreiden van deze beelden is in Nederland niet strafbaar. Moet daar niet iets aan gedaan worden?

In het Nederlandse strafrecht kan iets alleen maar strafbaar zijn wanneer dit ergens in de wet is aangegeven. Zonder strafbepaling kan er geen sprake zijn van strafbaarheid en dus ook niet van enige straf. Zou de onthoofding in Nederland plaatsvinden, dan zouden de daders gestraft kunnen worden voor moord (maximaal 20 jaar gevangenisstraf volgens het Wetboek van Strafrecht), maar niet voor het verspreiden van de filmbeelden.

In dit geval leek het de terroristen echter niet zozeer te gaan om de moord, maar meer nog om de vijand, het Westen, schrik aan te jagen met de filmbeelden. Anders zou het immersniet nodig zijn geweest de moord vast te leggen en de beelden te verspreiden. Want in Irak worden dagelijks mensen gedood en dat wordt niet allemaal gefilmd.

De bedoeling was duidelijk om te shockeren. Je zou daarom kunnen zeggen dat het verspreiden van het filmmateriaal bijdraagt aan de bedoelingen van de terroristen. Maar als het verspreiden niet strafbaar is, dan is het helpen van terroristen, althans op deze manier, dus ook niet strafbaar.

Iedereen die bekend is met het downloaden van filmpjes en muziek van internet, weet hoe snel en eenvoudig het verspreiden van informatie is. In deze kwestie is dat niet anders. Bovendien is het mogelijk om deze informatieanoniem via internet te verspreiden. Voor het verspreiden of in bezit hebben van kinderpornografie bestaat een speciale strafbepaling. Is het niet verstandig om ook voor het filmen van andere misdrijven, zoals moord en verkrachting, een dergelijke strafbepaling in te voeren? Op die manier zou je terroristen de wind uit de zeilen kunnen nemen.

Uiteraard hebben we het dan niet over filmmateriaal van journalisten die van oorlogssituaties verslag doen. Of van openbaarmakingen van wantoestanden, zoals in Iraakse gevangenissen. Waar het om gaat is propaganda voor terrorisme, informatie die moedwillig verspreid wordt door mensendie trots zijn op deze daden. Maar het gaat ook om mensen die geld willen verdienen aan de verspreiding van schokkende beelden.

Nu is het niet op tv vertonen van gruwelijke beelden een kwestie van moraal, een kwestie van goede smaak. Het besluit filmmateriaal uit te zenden of te verspreiden wordt dan voornamelijk genomen op grond van de wensen van het publiek: ,,Onze kijkers hebben het recht om deze beelden, hoe afschuwelijk ook, te zien”. Op internet is de drempel van goede smaak veel lager, omdat geredeneerd wordt dat het zelf opzoeken van informatie minder confronterend is. Iedereen weet dat op internet fatsoen en goede smaak soms ver te zoeken kunnen zijn.

Er zijn altijd wel mensen te vinden die deze informatie graag verspreiden, hetzij omdat ze het inhoudelijke gedachtegoed steunen (terroristen), hetzij omdat ze er marktwaarde (aandacht en geld) in zien.

Voor de laatste categorie, mensen die hun voordeel willen doen met zulke beelden, speelt het geen rol dat daarmee onbedoeld terroristen worden geholpen. Maar het gevolg is wel dat diezelfde terroristen daardoor telkens opnieuw de aandacht op zich kunnen vestigen door iemand op schokkende wijze te mishandelen of te vermoorden. Om dit tegen te gaan, is het dan ook aan te bevelen om in het Nederlandse Wetboek van Strafrecht een extra artikel op te nemen waarin ook het verspreiden van beelden van criminele activiteiten voor propaganda of voor exploitatie strafbaar gesteld wordt.

Ir. B. H. M. Custers is onderzoeker aan de Faculteit Rechtsgeleerdheid van de Universiteit van Tilburg en is gespecialiseerd in gegevensbescherming en privacy-vraagstukken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden