'Vicepresident is de meest frustrerende baan ter wereld'

interview | Achter elke president staat een 'tweede man'. Die moet niet te veel op de baas lijken.

Wat is het belang van een running mate voor de kansen op het presidentschap? En wat doet een vice-president de hele dag? Amerika-deskundige Ruth Oldenziel licht toe.

Hoe belangrijk is een 'running mate' voor een kandidaat?

"Uiteindelijk is de keuze voor een running mate niet aantoonbaar doorslaggevend voor het winnen of verliezen van een race om het hoogste ambt in de VS. Wel kan een running mate het imago van de campagne wat kleuren. Vaak is de tweede man of vrouw een tegenhanger van de presidentskandidaat; de destijds 65-jarige Bush senior koos bijvoorbeeld voor de 42-jarige, onervaren Dan Quayle. Hij won. Maar de oude oorlogsveteraan John McCain koos voor de veel jongere moeder Sarah Palin en verloor royaal. Het leidde vooral tot ridiculisering en persiflages van Palin. Het genereerde ook wel veel media-aandacht, maar het hielp McCain verder niet. "

Moet een running mate altijd een tegenpool van de presidentskandidaat zijn?

"Niet altijd. Al Gore werd in het Clinton-kamp binnengehaald als jong talent dat een ander jong talent, Clinton, moest complementeren. Trump zou voor een tegenpool kunnen kiezen, voor iemand uit het politieke establishment met veel bestuurlijke ervaring, maar hij zou ook juist voor een zogeheten attack dog, een pitbull, kunnen kiezen als zijn vice. Iemand die net zo hard en provocatief kan zijn als hij. Dat geeft Trump tijdens de verkiezingsstrijd dan de gelegenheid 'presidentieel' te zijn en juist naar de kiezer uit te stralen dat hij leiderschapskwaliteiten heeft terwijl zijn running mate bad cop speelt. Soms kiest een campagneteam er ook voor de grote concurrent van de presidentskandidaat in te lijven om zo de verschillende voorkeuren van de kiezer te verenigen. Dat gebeurde bij Reagan, die koos voor Bush senior. Een running mate heeft dus wel degelijk een psychologisch effect."

Wat is de taak en rol van een vicepresident eigenlijk?

"Wachten tot de president doodgaat of aftreedt. Ja, echt waar. Het is eigenlijk de meest frustrerende baan ter wereld want een vicepresident heeft helemaal geen macht, behalve een doorslaggevende stem in de Senaat bij bepaalde blokkades, de zogenaamde tie-breaking autoriteit. Maar zijn of haar dagelijkse functie binnen de regering hangt helemaal af van de relatie die de vice heeft met de president. Voor Al Gore was zijn tijd als vicepresident verschrikkelijk omdat Hillary altijd tussen hem en Bill in zat. Het gaat er echt om wie het oor van de president heeft. Maar Obama's vicepresident, Joe Biden, heeft echt een adviserende rol dankzij zijn jarenlange bestuurlijke ervaring. En omdat Obama in Biden totaal geen concurrent ziet. Dus hij is een redelijk ideale tweede man. Maar het verschilt helemaal per duo, er is geen officiële beschrijving voor deze functie. In principe is het geen spannende baan."

Waarom zou iemand die vage positie dan willen?

"Omdat het soms wel loont. Ford werd na Nixon's aftreden president. Dus wie geduld heeft kan soms echt wel beloond worden. Al Gore werd na acht jaar vicepresident door Clinton naar voren geschoven als opvolger, al verloor hij de verkiezingen."

Zijn de keuzes van Trump gunstig voor zijn kansen?

"Eerlijk gezegd heeft hij niet zoveel te kiezen; veel mensen willen niet. En zijn drie mogelijke running mates lijken niet veel op te kunnen leveren: Gingrich lijkt te veel op hem, Christie is in zijn eigen staat hartstikke impopulair en van Pence heeft nog nooit iemand gehoord. Nee, dan heeft Clinton het veel makkelijker. Zij kan kiezen uit mensen met ervaring die haar kunnen helpen. Het enige waar ze mee moet oppassen is dat ze geen senator of gouverneur uit een voor haar belangrijke staat weghaalt voor een relatief onbelangrijke functie."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden