Vice-admiraal Witte de With krijgt alsnog zijn eerbetoon

De overhandiging van het scheepsjournaal van het schip 'Delft' van de Nassause vloot. (FOTO JOÿL VAN HOUDT)

Een miskend redder van de Nederlandse vloot was hij. Nu treedt Witte de With na dik 350 jaar uit de schaduw van Tromp, Hein en De Ruyter. Lichte teleurstelling als commissaris van de koningin Roel Robbertsen in hedendaags kostuum van het Utrechts Statenjacht op de kade van de Rotterdamse Schiehaven stapt.

Gekleed als vlaggenkapitein Witte de With zou de commissaris van Utrecht de historische cirkel helemaal hebben kunnen rondmaken. Robbertsen komt een 379 jaar geleden gedane belofte inlossen, ’beter laat dan nooit’.

In 1629 kochten de Staten van Utrecht het scheepsjournaal van het schip ’Delft’ om het uit te geven. Het dagboek over de tocht van de Nassause vloot naar Latijns-Amerika bleef echter eeuwenlang in het archief liggen om een paar jaar geleden tevoorschijn te komen en eerst nu in boekvorm te verschijnen. Robbertsen spreekt van „een bijzonder scheepsjournaal, omdat het een uniek en vrijwel compleet verslag is en het de strijd tegen Spanje treffend verslaat”.

Het voorname Utrechtse Statenjacht meert zaterdagmiddag af in de Schiehaven bij scheepswerf ’De Delft’. Langs de kade wapperen vlaggen in de harde wind.

Ivo Opstelten, nog even burgemeester van Rotterdam, neemt het eerste exemplaar van ’Op jacht naar Spaanse zilver’ in ontvangst. De overhandiging vormt de start van het Witte de With-jaar, een eerbetoon voor de vice-admiraal die precies 350 jaar geleden in het harnas stierf tijdens een gevecht om de Sont, een passage naar de Oostzee. Zijn stoffelijke resten rusten in een praalgraf in de Sint Laurenskerk in Rotterdam.

Witte Corneliszoon de With (1599-1658) heeft altijd in de schaduw gestaan van de admiraals Michiel de Ruyter, Maerten Tromp en Piet Hein. Ten onrechte, vindt historicus en De With-kenner Anne Doedens. De Withs maritieme verdiensten voor de Republiek der Zeven Provinciën zijn zeker zo groot als die van zijn tijdgenoten. Na het sneuvelen van Tromp redde De With de Nederlandse vloot. Hij hielp de graantoevoer vanuit de Oostzee in stand te houden.

Maar De With had ook een moeilijk karakter en kon bot en keihard optreden. Zijn rol in de slavenhandel is beladen, net als zijn betrokkenheid bij de executie van twintig Spanjaarden en het roven van de lading van buitenlandse schepen. „In Peru stond de Nassause vloot bekend als de Hollandse piraten”, vertelt Doedens. „Witte de With was een emotionele man, zonder meer een Draufgünger, maar wel een zeeofficier die wist wat tactiek en strategie betekenden.”

Drieënhalve eeuw later is het tijd voor een ’herwaardering’ van De With. Het meest tastbare voorbeeld daarvan is de bouw van een replica van de ’Delft’ op de historische scheepswerf. Net als in de zeventiende eeuw zijn timmerlui druk in de weer met hamers en beitels om het boegbeeld van het oorlogsfregat vorm te geven. De scheepswerf is een leer-werkbedrijf dat mensen de mogelijkheid biedt om werkervaring op te doen en regulier werk te vinden.

Het is de vraag of De With veel compassie met hen zou hebben gehad. Doedens: „De bestevaer-rol was hem bepaald niet op het lijf geschreven. Zijn scheepsvolk kreeg vaak een harde behandeling. Maar bij Brazilië maakte hij zich werkelijk druk om de honger en kou die zijn scheepsvolk ondervond.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden