Via café De Hemel naar Golgota

Reportage | Een wandeling door Volendam voert langs de 14 kruiswegstaties die de lijdensweg van Jezus verbeelden. 'Lijden is van alle tijden. Zeker in dit dorp dat zoveel heeft meegemaakt.'

Hotel Spaander in Volendam heeft iets van een eregalerij. De wanden hangen vol met portretten van Volendammers die het vissersdorp groot hebben gemaakt. Zoals zanger Jan Smit, The Cats en de vorig jaar overleden artiestenmanager Jaap Buijs. Te midden van al deze iconen hangt een schilderij dat er duidelijk niet bij hoort. Je ziet Jezus die door Pontius Pilatus ter dood veroordeeld wordt. Er staat een brandende kaars naast.

Het is het begin van een bijzondere wandeling door Volendam. Verspreid over het dorp zijn de veertien kruiswegstaties die de lijdensweg van Jezus verbeelden, opgehangen. In de twee katholieke kerken die Volendam nog telt, maar ook in voormalig café De Hemel (bekend van de nieuwjaarsnachtbrand van 2001) en zelfs in het stadion van de plaatselijke voetbalclub hangt tot en met Tweede Paasdag een kruiswegstatie. Het idee komt van het Volendamse echtpaar Cees en Margreet de Wit. Ooit zagen zij iets dergelijks in het Franse Nancy. "Ik dacht op een geven moment: dat moeten we ook ooit eens in Volendam proberen te doen", vertelt Cees.

Nu had Henk Kras, een bekende weldoener in het dorp, nog veertien kruiswegstaties in de kelder staan die in zijn bezit waren gekomen toen hij de voormalige Kruispuntkerk had aangekocht. Het echtpaar de Wit ging op zoek naar geschikte locaties om ze op te hangen en zocht toepasselijke moderne teksten uit die dit aloude verhaal naar deze tijd moesten verplaatsen. Cees de Wit noemt de auteurs ervan op als een trainer die zijn nieuwe aankopen presenteert: "Bonhoefer, paus Franciscus, moeder Teresa, Toon Hermans, niet de minsten. We hopen dat Volendam weer gaat houden van zijn staties. Het verhaal moet doorverteld worden." Zijn vrouw vult aan: "De beelden die erop staan zijn zeer actueel. Wanneer help je iemand? Wat is lijden? Het is van alle tijden. Zeker in dit dorp dat zoveel heeft meegemaakt."

Met het echtpaar De Wit lopen we kriskras een deel van de wandeling. Het is een druilerige ochtend in Volendam. Op de dijk staan vier verkleumde Japanse toeristen een haring naar binnen te werken. Even verderop lonken de souvenirwinkels. Wij hebben onze eigen route. Door smalle straatjes komen we bij de sigarenhandel van Jan Cas. In zijn etalage hangt de tiende statie 'Jezus wordt van zijn kleren beroofd'. Pal ernaast schreeuwt een reclamebord iets over de jackpot van de Staatsloterij. Volgens eigenaar Cas gaat het allemaal heel goed samen. "Het is allemaal heel actueel, kijk maar naar die beelden van vluchtelingen op televisie." Cees de Wit hoort het goedkeurend aan. "Mooi toch, je gaat een pakje sigaretten kopen en je komt Jezus tegen."

De vraag is natuurlijk of iedereen wel zit te wachten op een gruwelijk lijdensverhaal bij het doen van de dagelijkse boodschappen. Margreet de Wit zegt nog geen negatieve reacties te hebben gehad: "Aan de andere kant: wat ze op YouTube en internet zien, is nog veel erger. Dan valt dit nog mee."

Het echtpaar De Wit wordt bij dit project ondersteund door een groep vrijwilligers die zich verenigd hebben in een heus kruiswegcomité. Cees Plat houdt de wacht bij de veertiende en laatste statie (Jezus wordt in het graf gelegd) in de Sint Vincentiuskerk. "Het loopt niet storm vandaag, maar er zijn toch al een paar mensen geweest." Sommigen hebben een boodschap in het intentieboek achtergelaten. "Indrukwekkend", schrijft een anonieme wandelaar. "Willy voelde zich verbonden met Volendam", meldt een ander. "BZN, Jan Smit, I love you", voegt hij eraan toe.

De kruiswegwandeling moet een Volendamse traditie worden. Cees en Margreet zijn al bezig met de organisatie van volgend jaar. Ook twee lagere scholen zijn geïnteresseerd om mee te doen, tot blijdschap van Cees de Wit: "Er is zo weinig geloofskennis. We moeten zaaien. Zelfs in een katholiek dorp als Volendam". Een soort van herevangelisatie dus, maar misschien nog meer een poging om dingen bespreekbaar te maken die anders verborgen blijven achter de rijk versierde vensterbanken van het dorp. Een bekend Volendams euvel. Margreet: "Op een statie zie je Maria die haar dode zoon Jezus ziet. Dat is een heel mooi beeld: een moeder laat haar zoon nooit los. Misschien gaan moeders wel denken als ze hier langs lopen: we moeten praten, ook over moeilijke onderwerpen. Drugsgebruik, scheidingen, moeders maken van alles mee."

De Kruiswegwandeling kan nog tot en met maart gelopen worden. De route begint in art hotel Spaander, Haven 15-19 te Volendam. Daar is ook het gratis routeboekje verkrijgbaar.

Boven: Een van de staties in de etalage van de religieuze boekhandel.

Onder: Kruiswegstatie in het Volendam-stadion.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden