'Vette en magere jaren heb je allebei nodig'

Vooral in de zomer wordt Kreta overspoeld door massa's zonzoekende toeristen. Maar er zijn ook buitenlanders die het Griekse eiland tot hun thuis hebben gemaakt. Een van hen is Rianne Buis, culinair schrijfster voor onder andere Trouw. In een korte serie portretteert zij enkele medemigranten.

,,Ik ben een Mediterraan persoon.'' Susan (Sue) Maréchal, geboren in de buurt van Manchester, zegt het heel beslist. Ze weet wat het is om je aan te passen aan een nieuw vaderland, want ze emigreerde drie keer. ,,Je moet niet bang zijn je dromen te volgen. Soms pakt het anders uit dan je denkt, maar uiteindelijk kom je terecht waar je hoort.''

Sue is wat je een dame noemt: gedistingeerd en met die weer & wind-proof beleefdheid die Engelsen waar ook ter wereld nooit kwijtraken. Haar boetiek met boogplafond en mozaïekvloeren ademt dezelfde voorname rust. Damesachtige schroom over haar leeftijd (51) heeft ze niet en ze praat zonder terughoudheid over ingrijpende periodes in haar leven.

,,In Engeland hield ik het niet uit. De wijde wereld lokte en ik werd au-pair in Spanje. 21 was ik. M'n tweede buitenlandse job was als gouvernante in Istanbul. Nou, de baan was niet interessant maar de broer van m'n werkgever wel. Na zes weken sleepte hij me naar de Grand Bazaar en zei: 'Laten we verlovingsringen kopen'. Ik was totaal van de kaart. Maar ik stemde toe!''

Ze trouwde, kreeg drie kinderen en leidde een beschermd bestaan aan de zijde van haar Turkse man. ,,Tot aan de staatsgreep in '80. Toen ben ik met de kinderen naar Genève gegaan. Mijn man zat in zaken en had overal connecties en hij stond erop dat zijn gezin een veilig heenkomen zou vinden. Zelf reisde hij telkens op en neer.''

,,In de zomervakanties waren we allemaal samen in ons buitenhuis aan de kust bij Bodrum, maar onvermijdelijk groeiden we uit elkaar. Terwijl ik in Istanbul vanzelf in het Turkse leefpatroon was gerold, kregen in Zwitserland mijn eigen, westerse waarden de overhand. Het is tragisch, maar dat gebeurt zo. Je omgeving bepaalt deels wie je bent.''

,,De vette en de magere jaren, je hebt ze allebei nodig om je te vormen. De dingen gaan zoals ze moeten gebeuren, daar verzet ik me niet tegen. Maar ik weiger om miserabel te zijn. Ik kan vechten als het moet.'' Als ze haar bril afzet ziet ze er opeens meisjesachtig en kwetsbaar uit. ,,Kwetsbaar? Ja, natuurlijk ben ik dat ook. Ik wil geen harde laag om me heen.''

,,Het laatste jaar in Genève was moeilijk. Afgezien van de emotionele ellende rond de scheiding had ik geen geld en geen baan. Zwitserland is een goed land als je de middelen hebt, maar anderszins is het niet bepaald verwelkomend. Na 12 jaar kende ik mijn buren niet eens. En ik had sinds ik trouwde niet meer gewerkt. Zeker in die jaren kon je als vrouw van een welgestelde Turkse man niet zomaar een baan nemen. Dat was not done in die kringen, het zou lijken of hij niet rijk genoeg was. Dus plotseling was ik in een soort niemandsland. Mijn kinderen vlogen uit en daar was Sue alleen. En Sue was toe aan drastische veranderingen.''

Ze boekte een korte vakantie naar Kreta. ,,Voor een schildercursus. En net als toen in Istanbul schoof het oorspronkelijke doel volledig naar de achtergrond en werd ik verliefd. Maar dit maal op een eiland!'' Zonder aarzelen emigreerde ze opnieuw. Ze begon te werken bij een reisbureau.

,,Ik was het goed gewend, zoals dat heet, dus aanvankelijk was het even slikken. Maar ik wist hoe dan ook dat het een goede keus was, dat ik hier hoorde. Dat is nu zeven jaar geleden en dat gevoel is alleen maar sterker geworden. Kreta heeft zoveel in me los gemaakt. Het gekke is....'' Ze zegt het nadenkend: ,,Het leven op een eiland mag beperkt lijken, maar het is juist tegenovergesteld. Misschien omdat er zoveel open ruimten zijn - in alle opzichten bedoel ik dat - biedt het je kansen om je te ontwikkelen.''

,,Je eigen persoonlijkheid, ten eerste, maar ook maatschappelijke of culturele zaken. Het is geen statische samenleving en er zijn grote gaten in de markt. Met een beetje lef en visie kun je hier de leukste dingen doen.'' Zelf greep ze haar kans toen een vriendin haar kledingzaak opgaf. ,,Die moest en zou ik overnemen. Vooruit Sue!, dacht ik. Mijn familie in Engeland leende me geld.''

,,Had ik nog nooit gedaan, een eigen zaak leiden, maar het gaat goed. En toen kwam dit pand vrij en het werd meer de boetiek die ik in gedachten had. Ik vind het heerlijk om mensen in mooie dingen te zien. Ik koop in in Londen, feestelijke, kleurige stukken meestal. Dat past hier. Griekse vrouwen houden van een beetje glamour. Trouw- en doopfeesten heb je hier aan de lopende band, het zijn net modeshows.''

Sue leidt een druk en actief bestaan. Haar dag begint met een uur zwemmen in zee. ,,Mijn manier van mediteren. Al drijvend verzamel ik positieve gedachten over de dag voor me. Dat houdt me ontzettend bezig, het zoeken naar manieren om je eigen leven en dat van anderen te verbeteren. Jaja, ik ben zowaar op de spirituele toer geraakt'', zegt ze met lichte spot.

Ze reist veel. Haar dochters wonen in Istanbul en New York, haar zoon in Londen. Twee jaar geleden redde ze de internationale vereniging in Chania van een roemloos einde en werd prompt tot voorzitter benoemd. ,,De club was op sterven na dood. Acht leden waren er ofzo en iedereen dacht eraan hem te ontbinden. 'Laat mij proberen er weer leven in te blazen', zei ik. In Istanbul en Genève had ik gezien hoe belangrijk het is, een vereniging waar buitenlanders terecht kunnen. Nu zijn er zo'n 100 leden.''

,,Het mes snijdt aan twee kanten, als het goed is. Het is niet alleen een gezelligheidsclub, ook een soort adviesorgaan. Het helpt mensen integreren, want wennen aan een andere cultuur en taal valt niet altijd mee. En omgekeerd kan zo'n club een frisse wind veroorzaken. Hier zijn we bijvoorbeeld bezig met milieuprojecten. We geven brochures uit over recycling, het scheiden van huisvuil en het schoonhouden van de stranden. Wat dat betreft is er nog een hoop bewustzijn aan te kweken, Kreta heeft echt een achterstand. Gelukkig is het hier nog schoon. Maar daar kon weleens verandering in komen als niemand zich erom bekommert. Als immigrant moet je ook de lasten van je nieuwe vaderland dragen, vind ik. Je bent evengoed verantwoordelijk voor de leefbaarheid van een plek als de autochtonen.''

Ze sprint naar de taverna aan de overkant en komt terug met glazen ouzo en mezethes (kleine hapjes). ,,Waar ik hier het meest van geniet is de levenskunst. Het heeft niks te maken met rijk of gelukkig zijn, het zit 'm in kleine dingen. Stoppen voor een praatje, gastvrijheid, uren op een terras zitten zonder het gevoel dat je je tijd zit te verdoen. Dezelfde dingen waar ik zo van hield in Istanbul.''

,,Oh, ik kan me ook ergeren hoor. Naar het postkantoor gaan of naar de bank is vaak een hele onderneming. En ik mis culturele happenings als toneel, concerten, tentoonstellingen. Het paradijs bestaat niet. Maar ik blijf me een vlinder voelen die uit zijn cocon is gekropen.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden