‘Veteranen zijn gegroeid van gevechten, al liggen ze er ook wakker van’

Aan het onderzoek deden 554 veteranen mee. Beeld ANP

Veteranen die tijdens uitzendingen hebben geschoten of zijn beschoten, zijn trotser op zichzelf en hun eenheid. Maar ze hebben ook vaker nachtmerries en psychische problemen.

Veteranen die tijdens een missie zijn beschoten of zelf hebben geschoten, zijn minder vaak positief over hun uitzending dan veteranen die niet hebben gevochten. Maar ze zijn wel trotser op zichzelf en hun eenheid en al hebben ze vaker nachtmerries of psychische problemen, ze verlangen ook vaker terug naar die tijd.

Een dubbel gevoel, dat is wat er naar voren komt uit onderzoek van het Veteraneninstituut naar hoe veteranen met gevechtservaring hun uitzending hebben beleefd. “Het klinkt misschien raar”, zegt onderzoeker Melanie Dirksen van het Veteraneninstituut, “maar het blijft een heel bijzondere ervaring, hoe lelijk ook. Het verandert mensen. Ze groeien ervan, horen we vaak, ook al liggen ze er wakker van.”

Aan het onderzoek deden 554 veteranen mee die hebben gediend in Libanon, Cambodja, Joegoslavië of Afghanistan. Van hen hebben er 204 gevechtservaring: ze zijn beschoten, soms gewond geraakt, anderen hebben zelf geschoten en soms iemand gedood of verwond. Of die verdeling overeenkomt met de totale groep, weet Dirksen niet, omdat niet precies bekend is wie van de ruim 115.000 Nederlandse veteranen heeft gevuurd en/of onder vuur heeft gelegen.

Minder gewaardeerd

Het is de eerste keer dat het Veteraneninstituut onderzoek doet naar veteranen met gevechtservaring, zegt Dirksen. En meer dan verkennend is het niet. Er komt bijvoorbeeld uit naar voren dat veteranen met gevechtservaring zich minder gewaardeerd voelen door de media.

Waar hem dat in zit, kreeg Dirksen niet helemaal boven tafel, zegt ze. “Als je zo onder stress hebt gestaan, je leven op het spel hebt gezet, dan raakt een negatief bericht je mogelijk extra hard.” Wat het onderzoek wel laat zien, zegt Dirksen, is dat deze groep veteranen meer gespitst is op berichtgeving. Ze volgen het nieuws over de regio waar ze gelegerd waren, of over de missie meer dan veteranen die niet vochten.

Uit het onderzoek komt dat 38 procent van de veteranen met gevechtservaring gevolgen ondervond van de uitzending: ze zijn soms sneller geïrriteerd, kunnen niet tegen vuurwerk met Nieuwjaar, kampen met psychische problemen. Onder veteranen die niet vochten is dat 16 procent.

Het onderzoek is niet bedoeld als aanzet om de hulp aan veteranen te verbeteren, zegt Dirksen. “Die is er al. Iedereen die ergens over wil praten, kan 24/7 het veteranenloket bellen.”

De vraag wat het doet met mensen om gericht beschoten te zijn, dan wel om een wapen op een ander te richten, zal het Veteraneninstituut de komende tijd verder uitdiepen. Dirksen: “We willen er meer beeld en geluid bij”.

Lees ook: 

Veteranen in de mantelzorg verdienen steun (opinie)
Eerbetoon Defensie voor Molukse KNIL-militairen

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden