Vestia-affaire schudt gemeenten wakker

Wie dicht de gaten als het corporaties zelf niet lukt?

Tot in verre uithoeken is de aardbeving die Vestia heeft veroorzaakt, voelbaar. Vanuit het epicentrum in de Randstad zijn de schokgolven nu aangekomen bij gemeenten waar Nederlands grootste woningcorporatie niet prominent aanwezig is. Wat had de schade voor ons kunnen zijn, vragen zij zich af.

Door de affaire kwamen de gemeenten tot de ontdekking dat ze met z'n allen via het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) borg staan voor de meeste leningen van corporaties. "Vestia heeft ons wakker geschud", licht een woordvoerster van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten toe. Door het derivatenavontuur van de Rotterdamse woningcorporatie kwam het scenario waarin de gemeenten moeten bijspringen ineens heel dichtbij.

Het huidige systeem werkt als volgt: als de corporatie het zelf niet meer redt, kan in eerste instantie een beroep worden gedaan op de reserves van het Waarborgfonds. Die had eind 2011 477 miljoen in de stroppenpot. Is dat onvoldoende, dan wordt er aangeklopt bij alle andere corporaties. Op basis van de overeenkomst met WSW konden ze eind vorig jaar iets meer dan 3,2 miljard euro bijdragen.

Maar het was - tot de recente deal met de banken - niet denkbeeldig dat de schulden van Vestia de draagkracht van de corporatiesector te boven zouden gaan. Dan is het volgens de regeling de beurt aan de achtervangers, de gemeenten en het Rijk, om met renteloze leningen de gaten te dichten. Daarvan is de helft voor rekening van het Rijk en de andere helft voor gemeenten, waarbij de plaatsen waar Vestia woningen heeft het zwaarst worden aangeslagen.

Tijdens een crisis, waarin gemeenten zelf fors moeten bezuinigingen, is het extra zuur als ze deze blaren erbij krijgen voor beleggingsavonturen van een corporatie. Dus hebben ze deze week besloten in kaart te laten brengen welke risico's ze lopen bij het Waarborgfonds. Als de corporaties het niet breed hebben en de gemeenten zelf ook niet, wat gebeurt er dan? Een commissie onder leiding van oud-voorzitter Pim Vermeulen van de Bank Nederlandse Gemeenten voert het onderzoek uit. Na de zomer zal de commissie ook rapporteren of de opzet van de WSW wel goed werkt.

In het achterhoofd van gemeenten speelt mee dat er meer corporaties met vuur hebben gespeeld. De situatie op de woningmarkt maakt de financiële positie van de sociale huisbazen ook al niet rooskleurig. Lokale bestuurders vrezen lijken in de kast, in de gemeenteraden van Amersfoort en Utrecht was er al debat.

Die angst is niet helemaal ten onrechte. Onlangs zijn twee corporaties, waaronder het grote Portaal met 56.000 woningen, onder verscherpt toezicht geplaatst van het Centraal Fonds Volkshuisvesting. Een extra controle van het grote accountantsbureau KPMG onder 32 corporaties, naar aanleiding van de affaire bij zijn klant Vestia, bracht aan het licht dat enkele daarvan de waardering van derivaten in de boeken moeten bijstellen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden