Verzwakt Centrum Buitenlanders jubileert

Het Nederlands Centrum Buitenlanders (NCB) viert vandaag zijn 25-jarig bestaan. Maar of er zoveel te vieren valt, betwijfelen de landelijke zelforganisaties van minderheden in Nederland.

Bij de oprichting, op aandringen van de overheid, haakten al drie van de vijf beoogde partners af. De stichtingen voor vluchtelingen vreesden dat ze te weinig aandacht zouden krijgen in het NCB. Daarom vormden op 1 januari 1974 alleen de stichtingen voor buitenlandse werknemers (LSWBW) en buitenlandse studenten (SBBS) uiteindelijk het nieuwe Nederlands Centrum Buitenlanders. Directeur werd Ben Koolen.

Het NCB richtte zich op rechtshulp en voorlichting aan migranten en hulpverleners en het gaf taalmethoden uit als 'het ABC-boek, een alfabetische kursus voor volwassen buitenlanders'. Ook stimuleerde het centrum de politieke participatie. Vanwege de economische crisis die volgde op de oliecrisis, was het volgens Koolen destijds ,,niet gemakkelijk om tot maatschappelijke acceptatie van minderheden te komen.'' Wel lukte het ,,etnische minderheden op de politieke kaart te zetten.''

Mohammed Rabbae trad in 1982 als eerste NCB-directeur 'van buitenlandse afkomst' aan. Het NCB werd een 'lobbymachine', vindt S. Rambocus van de stichting Surinaams inspraakorgaan (SIO). ,,Rabbae zocht en haalde de publiciteit. Het NCB werd een zender voor politici: als er iets was, belden zij het NCB.'' Rabbae bereikte onder meer dat de wetgeving over kinderbijslag, uitkeringen en de verblijfsvergunning voor buitenlandse vrouwen, werd verzacht. Ook regelde hij dat enkele honderden 'witte illegalen' in stilte een verblijfsvergunning kregen.

Toch groeide ook de kritiek. Het NCB zou pretenderen namens alle minderheden op te treden. In 1992 weigerden zelfs zeven inspraakorganen van minderheden samen te werken met het NCB in het 'nationale debat' over integratie. Alleen het SMT bleef het NCB trouw. ,,De kritiek was niet helemaal terecht'', zegt Rabbae nu. ,,Mogelijk was er wat jaloezie. Maar de zelforganisaties hadden de toerusting niet om zich met wetsvoorstellen of juridische kwesties bezig te houden. Het was beter de krachten te bundelen.'' Ook ontstond een conflict met het Komitee Marokkaanse arbeiders in Nederland (KMAN). Rabbae stelde in een publicatie dat de moskeeën-organisatie Ummon, die met KMAN samenwerkte, banden had met de repressieve Marokkaanse overheid.

Uiteindelijk zou het NCB te machtig zijn geworden. El Madkouri: ,,Ze kregen het benauwd in Den Haag. Bij hun plannen waren ze bang wat het NCB ervan zou zeggen.''

Het NCB werd in 1994 verzelfstandigd. Ook volgens Rabbae ,,probeerde de politiek zo het NCB de nek om te draaien.'' Het nieuwe Forum zou de belangenbehartiging van het NCB overnemen. Het NCB werd, onder leiding van de nieuwe directeur I. Akel, een commercieel expertisecentrum op het gebied van zorg, onderwijs en werkgelegenheid. Het heeft onder meer een eigen uitgeverij en beheert een databank voor hogeropgeleide werkzoekende migranten.

Volgens Rabbae is het de politiek 'deels' gelukt het oude NCB de nek om te draaien. ,,Het is minder gericht op de politiek, meer op bijvoorbeeld kansen voor migranten op de arbeidsmarkt. Er is geen tamtam meer in de Nederlandse samenleving. De zelforganisaties zijn verzwakt. Forum probeert de draad weer goed op te pakken, maar bij een kamerdebat kwamen vroeger op het Binnenhof bussen vol demonstranten. Nu zie ik er één of twee. Heel jammer.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden