Verzuim door stress 'sinds 2012 explosief gestegen'

Beeld ANP XTRA

Ziekteverzuim door stressklachten is de afgelopen jaren sterk toegenomen, en kost het bedrijfsleven de eerste helft van dit jaar al 800 miljoen euro. Dat becijfert ArboNed, een dienstverlenende organisatie voor verzuimbegeleiding en -preventie. In de eerste zes maanden van 2014 is het aantal ziektedagen door stress acht keer zo hoog als in 2009. De toename komt vooral doordat mensen steeds meer moeite hebben om werk en privé te combineren, concludeert ArboNed.

Het acht keer hogere stressgerelateerde verzuim (zie kader) wordt niet zozeer veroorzaakt door stress op het werk. "In 2014 was verzuim door werkstress maar drie keer zo hoog als vijf jaar geleden. Het probleem zit veel meer in de combinatie van werk en privé", signaleert Corné Roelen, bedrijfsarts en epidemioloog bij ArboNed.

De bedrijfsarts merkt in zijn spreekkamer dat mensen de zorg voor kinderen of mantelzorg steeds moeilijker kunnen combineren met werk, ook een bron van stress die maakt dat mensen hun werk moeilijker kunnen volhouden.

"Vooral vanaf 2012 is het explosief toegenomen", zegt Roelen. "De reden weten we niet precies. Het kan zijn dat de economische malaise nog na-ijlt, en dat mensen zorgen hebben over hun financiële problemen. Ook mogelijk is dat mensen eigenlijk beter ander werk zouden kunnen gaan doen, maar vanwege de onzekerheid blijven zitten en daar stress van krijgen."

800 miljoen
Het ziekteverzuim door stress heeft het Nederlandse bedrijfsleven omgerekend dit jaar al bijna 800 miljoen euro gekost. Dat zijn alleen nog maar de loonkosten die de werkgevers moeten doorbetalen, en bijvoorbeeld niet de kosten van het productieverlies of van de medische behandeling.

In april heeft minister van sociale zaken en werkgelegenheid Asscher een vierjarenplan gestart voor de aanpak van uitval door psychische klachten. De zogeheten psychosociale arbeidsbelasting (PSA) is de meest voorkomende beroepsziekte in ons land. Volgens dat plan zou de prioriteit de eerste twee jaar onder meer moeten liggen op het verminderen van te hoge werkdruk.

Asscher trekt er dit jaar een miljoen euro voor uit. Roelen noemt dat wat 'karig'. "Dat is een vrij laag bedrag gezien de hoeveelheid moeite die het werkgevers en werknemers kost om het probleem aan te pakken", aldus de ArboNed-bedrijfarts.

Taboes
"Het taboe op werkstress is al langer doorbroken. Werkgevers gaan daarover nu heel snel in gesprek met werknemers. Maar bij privéstress ligt dat heel anders. Werkgevers vinden het nog steeds heel moeilijk om hun mensen daarop aan te spreken. Op het moment dat het over het privéleven gaat dan wordt het eng. 'Mag ik me daar wel mee bemoeien dokter?', hoor ik dan van leidinggevenden", aldus Roelen.

"Er moet toch een cultuur ontstaan waarin werkgevers meer naar hun werknemers gaan kijken als mens en bijvoorbeeld ook belangstelling tonen voor wat hij buiten het werk doet, in plaats van hem alleen zien als werknemer nummer 287 met 0,7 fte", zegt Roelen.

Verwijsbriefje
Door veranderingen in het stelsel van geestelijke gezondheidszorg begin dit jaar, zoeken of krijgen mensen met stressklachten vaak niet de hulp die ze nodig hebben.

Minister Lodewijk Asscher van sociale zaken en werkgelegenheid.Beeld anp

"Je krijgt nu alleen nog een behandeling in het kader van de geestelijke gezondheidszorg als je een psychische ziekte hebt. Stress staat niet te boek als psychische ziekte, hoewel er wel verschil is tussen artsen. De een maakt toch een ziektebriefje met een bepaalde formulering, terwijl een ander zegt dat het niet onder psychische ziekten valt", aldus de bedrijfsarts.

Roelen adviseert werkgevers om te proberen stressklachten zo vroeg mogelijk op te sporen. Zij zouden dan samen met de bedrijfsarts en de werknemer kunnen bekijken of een verwijzing nodig is. Het is belangrijk dat behandelaars worden ingeschakeld die bij hun behandeling ook het werk betrekken. Voor psychische klachten is werkhervatting nodig om normaal functioneren te herstellen, zegt hij.

"De werkgever draagt dan weliswaar de kosten voor een behandeling, maar als men zich realiseert dat verzuim door stress gemiddeld vier maanden duurt en daarmee ruim 20.000 euro kost, dan zou die keuze niet moeilijk moeten zijn", vindt Roelen.

Privéstress vooral in onderwijs en zorg

Van de 4,6 miljoen verzuimdagen die ArboNed in de eerste helft van dit jaar registreerde, had 10 procent te maken met stress, stelt de organisatie die het onderzoek baseert op 1,1 miljoen werknemers. In 2009 lag dat nog tussen de 1 en de 2 procent, in 2011 op 4 procent en in 2012 plotseling op 8 procent.
Gemiddeld is het ziekteverzuimpercentage gelijk gebleven in vergelijking met vorig jaar. Alleen nam de gemiddelde verzuimduur in 2014 wel toe, met twee dagen tot 26 dagen per jaar.
De 350 bedrijfsartsen van ArboNed, dat 80.000 Nederlandse werkgevers als klant heeft, constateerden ook vorig jaar al dat het verzuim door stress was toegenomen. Het komt vooral voor in de sectoren onderwijs en zorg, maar ook bij ICT en financiële instellingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden