Verzorgingshuis rolt de roze loper uit

Woonzorgcentrum boekt succes met inloopmiddag voor homoseksuele ouderen

Nanda Claessen (71) bezoekt als roze ambassadeur her en der in het land verzorgingshuizen. "Ze denken allemaal: homoseksualiteit, dat hebben wij niet in ons huis." Vijf jaar geleden nam de strijdbare Rotterdamse het initiatief voor de roze salon in haar woonzorgcentrum Humanitas Bergweg in Rotterdam.

Verdeeld over de woensdag- en vrijdagmiddag trekt de inloop zo'n 85 homoseksuele ouderen uit het huis, de wijk en de rest van de stad. Ze vertellen elkaar hun levensverhaal, vormen een koor, schilderen, eten en lachen samen. "Homoseksuele ouderen lopen een grotere kans geïsoleerd te raken, in landelijk onderzoek bleken ze zelfs onzichtbaar", legt directeur André Jager uit. "Hier loop je makkelijk binnen, het is laagdrempelig. En roze geeft kleur aan onze organisatie."

Toch zijn niet alle bewoners van Humanitas Bergweg enthousiast. "Nee, deze stoel is bezet", kreeg Claessen de eerste tijd vaak te horen. "Ik zag ze denken: daar mag je niet zitten, vuile pot." Een homoseksuele bewoner werd vaak 'per ongeluk' van achteren aangereden door een scootmobiel, vertelt Rob de Vries (74), lid van het eerste uur en activiteitenbegeleider van de salon. Claessen zit er niet mee: "Het houdt ons alert."

Mede dankzij de salon verdiende het verzorgingshuis de Roze Loper, een certificaat voor een tolerant en homovriendelijk beleid. Om die reden doet vandaag de Roze Limousine Tour het verzorgingshuis aan en zo'n feestje grijpen ze in Rotterdam gretig aan. Zoals ze binnenkort ook het vijfjarig bestaan van de salon (12 juni) en Roze Zaterdag (27 juni) uitbundig vieren.

Maar daar kan het niet bij blijven, waarschuwt zelfstandig adviseur Giny ten Brummelhuis, die drie jaar lang coördinator seksuele diversiteit was bij Humanitas. "Dit heeft onderhoud nodig. De generatie die nu in verzorgingshuizen woont, is opgegroeid met het idee dat homoseksualiteit een ziekte is. Tot 1973 kon je als homo gedwongen worden opgenomen, je liep er dus niet mee te koop. In een stad als Rotterdam is het al moeilijk, laat staan op het platteland. Sommige bewoners droegen hun leven lang een geheim mee, anderen gingen terug in de kast toen ze het verzorgingshuis ingingen. In de kast in de kist, dat mogen we niet laten gebeuren."

Ten Brummelhuis begeleidde tot voor kort het personeel van Humanitas in de omgang met roze ouderen. "Niet dat ze andere zorg nodig hebben, maar dat ze bestaan. Als je voor deze mensen moet zorgen, is het goed om iets van hun geschiedenis te weten. Dat ze te maken hebben gehad met de strikte normen en waarden van de kerk, dat velen een dubbelleven hebben geleid, dat sommigen werden uitgespuugd door familie en kinderen, dat ze vaak een veel kleiner sociaal netwerk hebben."

Nu ouderen vaker thuis blijven wonen, zouden thuiszorgmedewerkers zulke trainingen moeten krijgen, stelt Ten Brummelhuis. "Zo'n functie is hard nodig voor Rotterdam", vindt ook Rob de Vries. Maar de subsidie van het Oranjefonds, waarmee de coördinator drie jaar kon worden betaald, is op en de gemeente trekt er geen geld voor uit.

Zelf behoorde De Vries tot een luidruchtige groep 'flikkers en potten', die in de jaren zeventig met vrolijke activiteiten aandacht vroeg voor hun andere seksuele geaardheid. Hij constateert met spijt dat de openheid die toen werd ingezet weer op zijn retour lijkt. "Ik heb destijds al onze acties gefilmd. Die beelden liggen nu gedigitaliseerd in het Rotterdams stadsarchief en ze worden nog geregeld opgevraagd." Uit zijn materiaal is de documentaire 'Flikker' samengesteld, die hij soms vertoont voor groepen jongeren. "Die vinden dat prachtig hoe wij op de barricaden stonden, maar zelf durven ze het niet aan."

Nanda Claessen heeft haar levensverhaal ("twee huwelijken, vier kinderen en twee kleinkinderen die mijn vriendin heeft gekregen omdat mijn zoon spermadonor wilde zijn") acht jaar geleden opgetekend in het boek 'Zes levens met lef', waarin ook Rob de Vries zijn geschiedenis vertelt. Hun verhalen maken ook deel uit van de theatervoorstelling 'Naar vriendschap zulk een mateloos verlangen', die in Rotterdam volle zalen trok. "Soms komt er iemand bij me zitten: 'Mijn neef is ook zo'. Dat zeggen ze. 'Zo'. Homoseksualiteit is nog steeds moeilijk te benoemen."

Roze Limo Tour

In een roze limousine rijden voorzitter Liane den Haan van ouderenbond Anbo, COC-voorzitter Tanja Ineke, Diana van den Born van Guts (Gay Union Through Sports) en VN-vrouwenvertegenwoordiger Irene Hemelaar vandaag van Amersfoort via Utrecht naar Rotterdam. Ze eren daarmee drie zogeheten regenboogsteden, die geld steken in aandacht voor homo's, lesbiënnes, biseksuelen en transgenders. De Roze Limousine Tour is een initiatief van Roze 50+ en drie andere Gay-Straight Allianties op het terrein van sport, onderwijs en veilige wijken, aan de vooravond van de internationale dag tegen homofobie. Die is morgen. De allianties zijn acht jaar geleden opgericht als gevolg van de kabinetsnota 'Gewoon homo zijn' om de sociale veiligheid van niet-hetero's te bevorderen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden