Verzonken zachtmoedigheid

In 1974 ging ik voor het eerst naar Israël. Politiek gezien was het een heftige confrontatie, net als nu. Van Jasser Arafat moest ik in die tijd niets hebben. Een leugenachtige draaikont vond ik hem. Mijn afkeer van hem is nooit overgegaan. Alles wat hij sindsdien als politiek leider deed, heeft mijn negatieve inschatting alleen maar bevestigd.

Mijn loyaliteit lag toen bij George Habbash, de extremistische Palestijnse leider. Niet vanwege zijn extremisme, maar omdat het ombouwen van Israël en de bezette gebieden tot een seculiere staat me de enige oplossing leek voor het Israëlisch-Palestijnse conflict. Habbash pleitte daarvoor, dus voor opheffing van Israël als Joodse staat. Een standpunt dat in Nederland nog wordt verdedigd door IKV-er Mient-Jan Faber.

Dat politiek correcte, maar desalniettemin arrogante en compassieloze standpunt heb ik toen wel losgelaten. Door een oude Joodse man, die in de kibboets de hele eetzaal afspeurde naar gevaar. Woordloos. En ook ik observeerde hem woordloos. Vanaf toen begreep ik dat het eisen van een seculiere staat een stap te ver was. Deze man had de verschrikkelijkste dingen meegemaakt alleen maar omdat hij Jood was. Hij had er recht op, zo begreep ik toen, om te leven in een land dat hem beschermde als Jood, geregeerd door mensen die begrip hebben voor wat hij had meegemaakt en die dezelfde lotsbestemming hadden.

Door deze man werd mij duidelijk dat Israël bestaat omdat Joden een eigen land nodig hebben. Dat is Israëls enige bestaansreden en enige rechtvaardiging. Dat Israël werd gevestigd in het historische Joodse land, is een bijkomstigheid.

Ruim een kwarteeuw later voel ik me in Israël weer net zo als toen. In Israël wordt met een tomeloze, ongebreidelde vitaliteit gebouwd. Kom je na een paar maanden terug, dan is er weer een nieuwe weg uit de grond gestampt, en staan er een wolkenkrabber en nieuwe woonwijken. De boodschap is duidelijk: dit is de westerse wereld, dit is een kapitalistische maatschappij, dit is een kloon van de Verenigde Staten. Een bestaan in beton gegoten. Het heeft iets geruststellends, al dat beton in die nieuwe gebouwen en nieuwe wegen. Zo gemakkelijk veeg je dat niet van de aardbodem. Het heeft ook iets onheilspellends, alsof de gebouwen en de wegen de concrete manifestatie zijn van de Israëlische onverzettelijkheid.

In het boek 'Verwondering' met werk van de fotograaf/grafisch kunstenaar Ralph Prins staat de foto van een oude Joodse man. Hij werd genomen in 1959 in Jeruzalem. Een eindeloos zachtmoedig en reflectief gezicht, het gezicht van een man die alles heeft gezien. Het soort mannen dat ik nog zag in 1974, maar waarvan er nu niet veel meer over zijn.

De zachtheid en de zachtmoedige nadenkendheid lijkt te zijn verdwenen uit Israël. De wens zich te handhaven en de stomme bezetting lijkt de zachtheid en de zachtmoedige reflectiviteit te hebben vermorzeld. Ze zijn er nog wel, maar alleen als je dieper vraagt en nauwkeuriger kijkt. Dwars door het geschreeuw van de politici heen, dwars door het geschreeuw van gewone Israëliërs heen. Als je in de bus zit, bijvoorbeeld, en in gesprek raakt met willekeurige oude mensen. Mensen die zich op grond van hun eigen ervaringen wel degelijk bewust zijn van het lot van de Palestijnen: gemangeld door de Israëliërs aan de ene kant en door de fundamentalistische islamisten aan de andere kant. ,,Als ze gewild hadden, hadden we ze kunnen helpen met het opbouwen van net zoveel welvaart als wij hebben'', zegt er een. ,,Ze begrijpen niet dat wij hun beste vrienden zijn'', zegt een ander.

Het zou kunnen, maar hoe maak je dat duidelijk aan een wereldpubliek dat de gevolgen van de bezetting ziet en gemakkelijke oplossingen wil, terwijl er zelfs geen ongemakkelijke oplossingen zijn?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden