Verzoening

De Ontzagwekkende Dagen zijn aangebroken. Dat zijn de dagen op de joodse kalender die beginnen met het Nieuwjaarsfeest en die worden afgesloten met Grote Verzoendag. Het is een tijd van bezinning en berouw. 'Ontwaakt, gij slapers, uit uw slaap! Onderzoekt uw daden en komt tot inkeer!' Tien dagen lang worden joden in de gelegenheid gesteld om zich te verzoenen met de mensen en met God.

Die volgorde luistert nauw. Een jood hoeft niet met schijnheilige praatjes aan te komen bij God, zolang hij zijn wereldse zaken niet heeft geregeld. God bemiddelt niet tussen mensen. Als Hij dat wel deed, zou Hij voortdurend scherven moeten ruimen, want mensen onder elkaar maken er een puinhoop van. Terwijl de Amerikanen tot aan hun knieën in de brokstukken staan, popelen ze om in Afghanistan de boel te gaan vernielen. Dat is niet iets van de laatste tijd, dat is van alle geslachten.

Er zijn theologen die zich pathetisch afvragen: 'Waar was God, toen in Auschwitz de ovens rookten?' Dat zal ik u zeggen. God was gewoon thuis. Hij beet misschien van ellende op Zijn nagels, Hij verborg misschien jammerend Zijn aangezicht, dat acht ik niet uitgesloten. Maar Hij zat thuis en Hij had part noch deel aan het geweld dat zich een verdieping lager afspeelde. God bestuurt niet onze geschiedenis, die besturen wij zelf. Mensen zijn verantwoordelijk voor wat mensen aanrichten.

Dat is ook het leidmotief van de Ontzagwekkende Dagen. Het zijn dagen bij uitstek om schulden in te lossen, ruzies bij te leggen, onrechtmatigheden te herstellen. Niet alleen wordt van elke jood verwacht dat hij vrede sluit met zijn naasten, zelfs tegen zijn vijanden mag hij geen wrok koesteren. Wanneer hij het gebedshuis betreedt, moet hij dat doen zonder een spoor van haat in zijn hart. 'Laat geen der Israëlieten hierover lichtvaardig denken, want het is de hoeksteen van Grote Verzoendag.'

De joodse traditie kent nogal wat parabels en verhalen over verzoening. Een ervan gaat over een koning en zijn zoon, die vreemden voor elkaar zijn geworden. De zoon verlaat in diepe verbittering het ouderlijke huis. Hij heeft honderd dagen gereisd, wanneer de koning hem een boodschapper achterna stuurt, die zegt: ,,Keer terug naar je vader.'' De zoon laat antwoorden: ,,Ik kan niet. De afstand is te groot.'' Opnieuw stuurt de koning hem bericht. ,,Mijn zoon, keer terug zo ver als je kunt. Dan zal ik je de rest van de weg tegemoetkomen.''

Zulke verhalen over verzoening hebben steeds dezelfde strekking: geen kloof tussen mensen is zo breed, of hij kan worden overbrugd. Dat klinkt wel mooi, maar de werkelijkheid is anders. Nog steeds heeft Israël de weg naar de Palestijnen niet gevonden. In het voorbije jaar is de haat alleen maar aangewakkerd en het geweld opgevoerd. Door de aanslagen in New York en Washington groeit nu wereldwijd het besef dat er meer druk op Israël moet worden uitgeoefend om de bezette gebieden op te geven en vrede te sluiten met de Palestijnen.

Een afgedwongen vrede. Twee doodsvijanden onderschrijven een akkoord en drukken elkaar plichtmatig de hand, om vervolgens als doodsvijanden uiteen te gaan. Een vrede die van buiten wordt opgelegd en die niet van binnen wordt gevoeld. Het is beter dan niets, maar het blijft armoedig. Het is niet het soort vrede waarmee je als jood, op Grote Verzoendag of op welk ander moment van het jaar dan ook, eer kunt inleggen. Je staat er kleinzielig mee te kijk bij de mensen. En je slaat er een beroerd figuur mee bij God.

Veel glansrijker zou het zijn, wanneer Sjaron zich uit eigen beweging met Arafat zou verzoenen. Veel meer kans van slagen zou de vrede hebben, wanneer Israël een boodschap zou laten uitgaan naar Palestina, waarin het heet: 'Kom, zo ver als je bij machte bent om te komen. Elke stap die jou te veel is, treed ik je tegemoet.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden