Verzet tegen Turkse grondwetswijziging

De Turkse regering heeft plannen voor een nieuwe grondwet. De nationalistische oppositie schreeuwt moord en brand.

Ondanks een zware verkiezingsnederlaag in juli, vechten de Turkse nationalistische republikeinen terug. Ze lopen te hoop tegen de nieuwe grondwet die in de maak is in opdracht van de regering van de moslim-democratische AK-partij.

Een nieuwe grondwet is de eerste prioriteit, zei premier Tayyip Erdogan na zijn verkiezingsoverwinning. De huidige grondwet zou niet meer passen bij het land, dat zich transformeert tot een EU-lid.

De eerste concepten van de nieuwe grondwet zijn gepubliceerd. Volgens de nationalisten blijkt daaruit dat deze de seculiere staat zal ondermijnen, de denkbeelden van de stichter van republiek, Atatürk, in vergetelheid zal brengen, en uiteindelijk een islamitische staat zal stichten.

Deniz Baykal, leider van de Republikeinse Volkspartij CHP, zegt in de krant Sabah: „Ze vernietigen de republiek. Met deze nieuwe grondwet gaan ze het mogelijk maken dat meisjes hoofddoeken dragen op de universiteiten. Met meer vrijheden voor de minderheden zullen ze ervoor zorgen dat allerlei kleine groeperingen onderwijs in eigen taal gaan eisen. Als straks twee generaties onderwijs in eigen taal hebben gehad, is er geen sprake meer van een Turks volk.”

De discussie barstte al los toen een van de opstellers tegen de pers zei dat in een grondwet geen ideologie hoort te staan. Oftewel: dat de Turkse staat trouw is aan het gedachtengoed van Atatürk, is een zin die er uit kan. Heikele punten zijn ook dat de macht van de militairen aan banden wordt gelegd en dat de gekozen premier als de opperbevelhebber van het leger fungeert, in plaats van de door het parlement gekozen president. Een derde pijnpunt is dat iedere Turk staatsburger is van Turkije, in plaats van lid van het Turkse volk, zoals in de huidige grondwet staat.

De huidige grondwet werd geschreven na de militaire coup van 1980. In grote lijnen diende deze om een militaristisch bewind te handhaven, in een land waar de vrijheden sterk waren beperkt. Het bestaan van minderheden werd door de toenmalige leiders niet geaccepteerd, en daarom werden ze genegeerd in de grondwet.

Het ziet ernaar uit dat de nieuwe grondwet het individu vooropstelt, en die beschermt tegen de staat. In de oude grondwet is het tegenovergestelde het geval.

Cemil Cicek, minister van Staat, ontkent dat de plannen de seculiere staat schaden: „Voor hervormingen is het nodig om een nieuwe grondwet te hebben die bij de tijdgeest past.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden