Verzet onder getrouwen van machtige Abbas

Palestijnse gebieden Mahmoud Abbas is met 100 procent van de stemmen herkozen als leider van de Palestijnse volksbeweging Fatah. Tegenstanders waren niet welkom op het Fatah-congres.

"Als je absolute macht hebt, kun je in je pyjama naar vergaderingen." Dat zegt Dimitri Diliani, hooggeplaatst lid van de Palestijnse Fatah-beweging over Mahmoud Abbas, die met 100 procent is herkozen als Fatah-leider. "Het congres was uitsluitend voor loyalisten. Alle tegenstanders waren niet uitgenodigd"

Diliani is een van de oude getrouwen van Fatah, maar nu spuwt hij zijn gal. "Wij accepteren niet langer de corrupte regering die Palestina bestuurt." Met 'wij' bedoelt hij een groep van een paar honderd Fatah-leden die in opstand komt tegen hun eigen leider Abbas.

En dat moeten ze bekopen. Onlangs kwamen ze in een sportkantine in het Amari-vluchtelingenkamp (in Ramallah) bij elkaar voor overleg. Maar Palestijnse veiligheidsdiensten waren opgetrommeld, vertelt hij in diezelfde kantine. "Op weg hiernaartoe waren zes checkpoints opgericht. 52 mensen zijn gearresteerd, een aantal van hen is gemarteld."

Diliani zelf wordt bedreigd, zegt hij. Berichten via de telefoon als: 'Pas jij maar goed op, dit gaat pijn doen.' Op het congres - het eerste in zeven jaar tijd - was hij niet welkom. "Abbas leidt de show en duldt geen kritiek. Maar hij snapt niet dat je de generatie die vocht in de Eerste Intifada en leiding gaf aan de Tweede Intifada niet zomaar kan wegzetten".

Mahmoud Abbas ligt al lange tijd onder vuur. Hij heeft in 'Palestina' dictatoriale macht vergaard. De 81-jarige Abbas is niet alleen opnieuw verkozen tot leider van Fatah. Hij is ook president van Palestijnse Autoriteit (sinds 2005) en voorzitter van de PLO (sinds 2004). Omdat het Palestijnse parlement al jaren niet meer functioneert, is hij ook degene die bij decreet bestuurt, ofwel zelf de wetten maakt. Daarnaast is hij het hoofd van de machtige inlichtingen-en veiligheidsdiensten.

Europa en de VS zien met zorg hoe de democratische ontwikkeling in de Palestijnse gebieden stokt, maar beseffen tegelijk dat er weinig alternatieven zijn voor Abbas. Hij biedt een aantal zekerheden, waarvan de belangrijkste: de veiligheidssamenwerking met Israël. Dat betekent concreet dat de Palestijnse inlichtingendiensten informatie aan Israël doorspelen, over mogelijke terroristen, over leden van Hamas, over aanslagen. Dat garandeert een zekere rust, in Israël en op de Westelijke Jordaanoever, maar veel Palestijnen zien Abbas daarom als verrader. "Waarom geven we Israël zomaar al die informatie? De bezetting gaat gewoon door", zegt partijprominent Jihad Tumalyeh, die ook tot de groep opposanten behoort. Het roer moet om, vinden ze.

De crisis in Fatah komt mede voort uit de andere rol die de partij in de loop der tijd is gaan spelen: ooit een brede verzetsbeweging tégen de bezetting, werd het de regerende partij die met goedkeuring ván de bezetter op het pluche zit, met Abbas in de hoofdrol. Dreigt er splitsing? Tuma-lyeh: "De meesten van onze groep willen de partij niet opgeven, maar willen juist dat Fatah weer een leidende verzetsbeweging wordt."

Over hoe dat 'verzet' eruit moet zien lopen de meningen uiteen. Tumalyeh, die zelf 12 jaar in de Israëlische cel zat: "Als het volk geweld kiest, steun ik dat. Want Fatah is het volk." Maar Diliani zegt: "Ik ben tegen geweld. Niet alleen uit moreel maar ook uit tactisch oogpunt. Israël is veel sterker. Ik vind dat Fatah het vreedzame verzet moet promoten."

Eens zijn ze het wel over wat het grootste probleem is waarmee Fatah en de Palestijnen te kampen hebben: Mahmoud Abbas.

Wie kan Abbas opvolgen?

De 81-jarige Abbas - die soms lichamelijke klachten heeft - heeft ook tijdens dit congres geen tweede man benoemd of laten verkiezen. Er is geen vicepartijvoorzitter voor Fatah, noch een vicepresident voor Palestina.

Een naam die vaak wordt genoemd als mogelijke opvolger: Muhammad Dahlan. Deze miljonair, die ooit veiligheidschef in Gaza was, woont al jaren wegens verdenking van corruptie in Abu Dhabi. Daar bereidt hij zich voor op een terugkeer naar Palestina, onder meer door gulle gaven aan Palestijnse vluchtelingenkampen. Daarmee lijkt hij vooral in Gaza veel aanhang te winnen. Hij wordt gesteund door het invloedrijke 'Arabische Kwartet' (Egypte, Jordanië, Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten), maar Abbas ziet hem als aartsvijand.

Op het congres in Ramallah werd hij dus geweerd, evenals iedereen die Abbas ervan verdenkt Dahlan te steunen. 'Mutajanaheen' worden die genoemd, wat 'criminelen' of 'wetsovertreders' betekent.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden