Verzet en overgave bij Republikeinen om Trump

Donald Trump. Velen binnen de Republikeinse Partij blijken zijn kansen op de nominatie van de Grand Old Party ernstig te hebben onderschat.Beeld AP

Zo ben je een paria in je eigen partij, zo krijg je de steun van top-politici. Donald Trump zou tevreden moeten zijn over de oogst aan steunbetuigingen van de afgelopen dagen.

Vrijdag deed zijn voormalige concurrent Chris Christie, de gouverneur van New Jersey, de politieke wereld paf staan door plotseling in Texas op te duiken als medestander. Een paar uur later zei aan de andere kant van het land de gouverneur van Maine, Paul LePage, dat Trump 'een van de grootste presidenten ooit' van de VS zou kunnen worden.

Iets minder is het dan weer dat vorige week ook David Duke zich tot Trump bekende, voormalig 'grand wizard' van de racistische Ku Klux Klan (KKK). "Hij heeft het OK gemaakt om te praten over de ongelooflijke problemen van Europese Amerikanen vandaag de dag", zei hij in zijn eigen radioprogramma. En: "Stemmen tegen Donald Trump is in deze fase verraad aan je afkomst."

Giftige steunbetuiging
De gebruikelijke gang van zaken is dat een kandidaat die zo'n giftige steunbetuiging krijgt, die vierkant van de hand wijst. Maar bij Trump gaat het nooit zoals gebruikelijk. "Je moet begrijpen, ik weet niks van David Duke", zei hij. Een woordvoerder van Marco Rubio kopte de bal met gemak in: "Als je nog onderzoek moet doen naar de KKK voordat je ze kunt afwijzen, dan ben je niet klaar of geschikt om president te zijn."

Maar juist de steunbetuigingen van de afgelopen dagen bewijzen: of Donald Trump geschikt is of niet voor het presidentschap, is voor veel spelers in de Amerikaanse politiek niet het belangrijkste. Of hij president kan worden, daar gaat het om. Want je wilt wel bij de winnaar horen.

Chris Christie is natuurlijk het schoolvoorbeeld van dit hypocriete gedrag. Toen hij nog kandidaat was, noemde hij Trump een showman, 'iemand die geen ervaring heeft en niet weet waar hij over praat'.

Opeens een goede vriend
Nadat hij zijn kandidatuur had opgegeven, Trump hem een paar keer had gebeld en ze een keer met hun vrouwen waren gaan eten, was Trump opeens "een goede vriend, een sterke en besluitvaardige leider en degene die ons in november de overwinning kan bezorgen op Hillary Clinton. En dat is het allerbelangrijkste wat we kunnen doen."

De steunbetuiging van gouverneur Paul LePage had ook zo'n schok kunnen zijn, als de media op de hoogte waren geweest van diens woorden tijdens een vergadering van Republikeinse gouverneurs nog maar een week eerder. LePage stelde toen voor dat de gouverneurs een open brief aan het Amerikaanse volk zouden schrijven, waarin ze de verdeeldheid zaaiende ideeën van Trump zouden afwijzen.

Machteloze partij
Met die brief werd het niets, schreef zondag de New York Times, in een onthullend en onthutsend kijkje achter de schermen van een machteloze partij. In vergaderingen en onderonsjes werden allerlei mogelijkheden onderzocht om Trump te stoppen. Concurrerende kandidaten zouden zich moeten terugtrekken om iemand als Marco Rubio een kans tegen Trump te geven. Er trokken er zich ook een paar terug, maar pas toen duidelijk was dat ze zelf geen kans maakten. Ted Cruz, John Kasich en zelfs Ben Carson, ze doen nog altijd mee.

En ook een plan om een politieke actiegroep, een super PAC, voor miljoenen aan tv-advertenties tegen Trump te laten uitzenden, haalde het niet. Dat werd vorige herfst al ingediend door twee door de wol geverfde campagne-adviseurs die het probleem aan zagen komen. Een klein aantal rijke geldschieters had daar de fondsen voor moeten ophoesten, maar die waren bang voor de woede van Trump.

Te laat?
Inmiddels is er wel wat beweging op het advertentiefront: sinds vrijdag wordt er op tv flink tegen Trump tekeergegaan, in advertenties van een groep die Conservative Solutions PAC heet, en die de afgelopen week 20 miljoen dollar aan donaties ophaalde. Maar het is de vraag, met Super Tuesday in zicht en Trump oppermachtig in de peilingen, of dat niet te laat is.

Hoe heeft de partij het zo uit de handen kunnen laten vallen? In de Washington Post heeft politicoloog Daniel Drezner daar een interessante theorie over: ze lazen teveel stukken van politicologen. Niemand nam de moeite om tegen Trump in het geweer te komen, schrijft Drezner, omdat elke analyse uitwees dat hij niet zou kunnen winnen. De weeffout was, dat die analyses er vanuit gingen dat alle actoren in het politieke proces hun plicht zouden doen. Trump zou het niet redden als de partij hem de voet dwars zou zetten. Maar omdat hij het toch niet zou redden, nam de partij de moeite niet.

Die fout is misschien niet meer te herstellen. En als je het soort politicus bent dat liever praktisch is dan principieel, dan ligt het voor de hand welke houding je nu tegenover Trump moet aannemen: op de knieën.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden