Klein Verslag

Verzet begint niet met grote woorden

Beeld Willem Pekelder

Vlak voor Bevrijdingsdag bracht ik een bezoek aan het Verzetsmuseum Zuid-Holland in Gouda. Net op tijd, want het zal niet lang meer duren eer het museum verhuist naar de oude chocoladefabriek. Daar zal het, in samenwerking met de stadsbibliotheek en het streekarchief, een nieuwe toekomst tegemoet gaan.

Maar nu zit het dus nog aan de Turfkade, al meer dan dertig jaar. Het is een klein, sympathiek museum, dat er vanwege de komende verhuizing misschien wat rommeliger uitziet dan normaal, maar waar de bezoeker bij de entree nog altijd wordt verwelkomd met een prachtig gedicht van Remco Campert: 'Verzet begint niet met grote woorden, maar met kleine daden (....) , zoals liefde met een blik, een aanraking, iets dat je opvalt in een stem (...). Jezelf een vraag stellen, daarmee begint verzet. En dan die vraag aan een ander stellen.'

Op steenworp afstand liggen in een vitrine een oude schrijfmachine en een illegale Trouw. Een plakkaat meldt dat 327 Goudse joden in de oorlog het leven lieten. Inmiddels hebben 238 van hen (en niet 116, zoals het museum meldt, want dat is een verouderd getal), op initiatief van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig, een Stolperstein gekregen. Dat is een messing gedenkplaat in de stoep van het laatste woonadres vóór deportatie.

Parachute

Terwijl ik een tekst lees over een interneringskamp voor NSB'ers dat kort na de bevrijding totstandkwam in de Kaarsenfabriek, lopen twee mannen binnen met een enorm doek. Het blijkt een parachute te zijn uit de Tweede Wereldoorlog. De mannen, vrijwilligers van het museum, vouwen hem behoedzaam op, en zeggen dat de parachute al heel lang in depot lag. "Hij zou een plek moeten krijgen in het museum. We gaan daarover praten met de directie."

Met behulp van parachutes probeerden de Engelsen na D-Day het Nederlandse verzet aan wapens te helpen. Die zaten verborgen in ronde containers onder de parachute. "Deze is vermoedelijk gedropt in de Krimpenerwaard of Boskoop", vermoedt vrijwilliger Bert van Puffelen (foto). Hij verzamelt al sinds zijn jongensjaren alles wat met de oorlog te maken heeft, en wijst in het museum precies de wapens aan die met droppings naar beneden kwamen. "Deze stenguns bijvoorbeeld, dit machinegeweer en dat geluidgedempte pistool."

Tekst loopt verder onder de foto

Beeld Willem Pekelder

Een politiepistool blijkt afkomstig van de familie De Korte, een bekende naam uit het Goudse verzet. "Dat soort pistolen werd vaak gestolen van de Duitsers als ze gingen zwemmen. Hun koppels met pistolen bleven dan achter in het kleedhokje, en het verzet wist dat", legt Van Puffelen (59) uit. "Het studentencorps in mijn woonplaats Delft was in dergelijke acties gespecialiseerd." Verzetslieden borgen de wapens thuis zorgvuldig op. In het Verzetsmuseum is een bijbel te zien, die bij 1 Kronieken 28 is uitgehold ten behoeve van een pistool. "Een explosief boek", glimlacht Van Puffelen.

Lawaaiprotest

Twee dagen later staat in de krant dat het lawaaiprotest tegen de Dodenherdenking niet doorgaat. De initiatiefnemers die, terecht of niet, vinden dat op 4 mei ook oorlogsmisdadigers worden herdacht - de oud-Indië-strijders - zouden zich nu tijdens de herdenking zwijgend terugtrekken van de Dam. Misschien hebben ze net op tijd Remco Campert gelezen: verzet begint niet met grote woorden.

Willem Pekelder vervangt Wim Boevink, die in zijn Klein Verslag dagelijks met het oog van een antropoloog en de pen van een dichter verslag doet over de grote en kleine wereld om hem heen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden