Verzekeraars lijden onder hun verleden

woekerpolis-spook | De Nederlandsche Bank waarschuwt de verzekeraars voor blijvend zwaar weer.

Het woekerpolis-spook blijft Nederlandse verzekeraars achtervolgen. In tien jaar tijd halveerden de premie-inkomsten omdat nieuwe klanten erdoor wegbleven. Winstmarges verdwenen zo als sneeuw voor de zon. Zo kan het niet langer, vindt toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB).

Het is treurnis alom op de Nederlandse verzekeringsmarkt. De sector krimpt en niet zo'n beetje ook. Vooral levensverzekeraars hebben het zwaar te verduren. De afgelopen vijf jaar daalden hun premie-inkomsten met een derde. Schadeverzekeraars hielden hun inkomsten min of meer stabiel, maar maken meestal - en structureel - verlies. Hevige concurrentie en overcapaciteit eisen hun tol. Het aantal arbeidsplaatsen bij verzekeraars nam in deze periode af van 57.000 tot 46.000.

De cijfers komen uit een rapport dat toezichthouder DNB deze week publiceerde met zijn visie op de toekomst van de Nederlandse verzekeringssector. Die visie komt er kortweg op neer dat de branche haar verlies moet nemen. Verzekeraars wordt op het hart gedrukt 'te anticiperen op de krimp' door verder te gaan met kostenreducties en het onderzoeken van fusiemogelijkheden. Dat moet erger voorkomen, namelijk dat verzekeraars failliet gaan.

Er moeten dus verzekeraars verdwijnen, vindt DNB. Nu de rente zo laag is, en voorlopig laag blijft, en de fiscale voordeeltjes van voorheen nooit meer zullen terugkeren, zijn de vooruitzichten op verbetering vrijwel nihil. DNB wijst daarnaast op het verloren vertrouwen in (levens)verzekeraars. 'Terwijl in het buitenland juist de vraag naar beleggingsverzekeringen groeit, is het niet te verwachten dat de Nederlandse markt voor deze producten op de korte termijn weer zal aantrekken vanwege het vertrouwensverlies bij beleggingsverzekeringen', schrijft de toezichthouder.

"De woekerpolis-affaire hangt nog steeds als een zwarte wolk boven de sector", zegt Casper de Vries, hoogleraar monetaire economie aan de Erasmus Universiteit. De Vries deed vorig jaar in opdracht van het kabinet onderzoek naar de verzekeringssector en trok sombere conclusies over de vooruitzichten. Hij vindt echter dat verzekeraars wel degelijk mogelijkheden hebben nieuwe producten en markten te ontwikkelen, maar daar moet de strenge regelgeving dan wel ruimte voor geven. "Verzekeraars kunnen nu nauwelijks verzekeringsproducten verkopen waarmee klanten zelf risico nemen. Onder voorwaarde van heldere communicatie zou dat wel moeten kunnen."

Volgens het Verbond van Verzekeraars neemt het vertrouwen wel toe. Zal het helpen? Volgens beleggers is dit vertrouwen niet de belangrijkste factor.

Het gaat om de rente: de koersen van de beursgenoteerde Nederlandse verzekeraars als NN Group, Aegon, Delta Lloyd en ASR bewegen vrijwel uitsluitend op en neer met rente-ontwikkelingen.

Dat wil zeggen dat de marktwaarde van verzekeraars nauwelijks wordt gerelateerd aan de vraag hoeveel nieuwe polissen er worden verkocht. "Beleggers kijken er vooral naar hoe de bestaande portefeuilles het doen", zegt Bart Horsten, analist van de financiële sector bij Kempen & Co.

"Dat zijn voor het grootste deel vroeger afgesloten garantiepolissen: klanten krijgen een gegarandeerde opbrengst, maar die garantie ligt bijna altijd hoger dan het huidige rendement op staatsobligaties. Dat is dus een probleem voor de verzekeraar. Hoe lager de rente, hoe groter hun verlies op deze garantiepolissen. En dan blijft er minder dividend over voor de belegger."

Daalt de rente, dan dalen zo de koersen van verzekeraars. De afgelopen jaren bleef de koersontwikkeling van verzekeraars dan ook behoorlijk achter bij die van andere beursfondsen.

Horsten: "De afgelopen twee maanden deden ze het juist iets beter. Want de rente loopt weer iets op." Een verder stijgende rente zou de branche dus enige lucht geven. Voor even.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden