Verwarring over claim op collectie

Van onze kunstredactie AMSTERDAM - Het Openbaar Ministerie weet niets van een verzoek van de Russische justitie om te assisteren bij een onderzoek naar de wijze waarop de Chardzjijev-Tsjaga kunstverzameling in 1993 naar Nederland is gekomen.

Uit deze collectie van de Russische literatuurwetenschapper en kunstverzamelaar Nicolaij Chardzjijev, die in 1996 in Amsterdam overleed, zijn momenteel 79 tekeningen van Malevitsj in het Stedelijk Museum te zien. Het Parool meldde gisteren dat de Russische veiligheidsdienst een onderzoek naar de smokkel is begonnen. Daarbij zou procureur-generaal Docters van Leeuwen om assistentie zijn gevraagd. Maar volgens een woordvoerder van het Openbaar Ministerie heeft een dergelijk verzoek de procureur-generaal nooit bereikt.

Ook zou de Russische topambtenaar Vilkov van het ministerie van cultuur bij zijn bezoek aan Nederland aanstaande maandag niet alleen de Nederlandse claim op de Koenigs-collectie in Moskou willen bespreken, maar ook een Russische claim op de collectie van Chardzjijev aankondigen. Volgens woordvoerder F. de Bruin van het ministerie van Buitenlandse zaken is het niet ondenkbaar dat er over de collectie gespróken zal worden: de zaak is genoemd tijdens het bezoek van de Russische premier Tsjernomyrdin aan Nederland in oktober. Maar veel te claimen valt er niet. “Wat betreft de Nederlandse rechtsregels zijn er geen overtredingen in het spel”, aldus de Bruin. “Het gaat, in tegenstelling tot de Koenigs-collectie, om een privé-collectie. Als iemand meent daar recht op te hebben is een gang naar de rechter natuurlijk mogelijk, maar meer niet.”

In 1993 is ongeveer de helft van de indrukwekkende avantgarde-verzameling van Chardzjijev - met werk van onder anderen Malevitsj, Tatlin en El Lissitzky en manuscripten van schrijvers als Velimir Chlebnikov en Anna Achmatova - door de Russische douane onderschept: de Russische wet verbiedt uitvoer van kunstobjecten die ouder zijn dan 50 jaar. Maar ook wat betreft de smokkel zijn er geen Nederlandse wetten geschonden. De Bruin: “Inmiddels bestaat daar wel regelgeving over in de vorm van het Unidroit-verdrag (waarmee landen gestolen of beschermde cultuurgoederen kunnen terugvorderen, red.), maar dat is niet door Nederland en bij mijn weten ook niet door Rusland ondertekend.”

Overigens spreekt executeur-testamentair van de collectie mr. M. Privé al langer openlijk met vertegenwoordigers van de Russische federatie over een eventuele vereniging van het archief in Rusland. “Niet uit juridisch-technische gronden, maar vanwege het feit dat een half archief moeilijker te bestuderen is dan een heel archief.”

De rol van Privé is de afgelopen week steeds in twijfel getrokken omdat hij de collectie in z'n eentje beheerde en statuten heeft veranderd om kunstwerken te kunnen verkopen. Privé zegt daartoe verplicht te zijn geweest, om de nalatenschap goed te kunnen afwikkelen. Binnenkort zal hij een nieuw, meerkoppig bestuur voor de stichting aanstellen, conform de wensen van Chardzjijev.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden