Opinie

Verwarrend verkleedspel eindigt toch nog spannend

’Maria Stuart’ van Friedrich Schiller door theatergroep Aluin in regie van Erik Snel; tournee t/m 15/9; inlichtingen: 030-2723092 of www.aluin.nl

Erik Snel is er als bewerker/regisseur een meester in om klassiek repertoire een sappigheid en vaart te verlenen, die ook de animo van een publiek van twintigers aanwakkert. En dat zonder het origineel geweld aan te doen. Met als hoogtepunt, wat mij betreft, de vorig jaar nog hernomen ’Coriolanus’ van Shakespeare.

De levendige ’Maria Stuart’ door het Nationale Toneel, eerder dit seizoen, maakt dan extra nieuwsgierig naar Aluins versie van deze koninginnentragedie uit 1800. In de openingsscène zie je de hand van Snel. In een volgepropt decor, dat haaks staat op de monumentale kaalheid van de Hagenaars, zit de min van Maria Stuart op een krukje te snikken, terwijl twee mannen in grote haast alle sieraden en kruisbeelden opruimen, waarvan en passant wat kleinigheden in eigen zak glijden.

Vlot en luchtig wordt hier aan de sfeer van politiek en eigenbaat gerefereerd, waarin de protestantse Elisabeth van Engeland niet alleen haar katholieke rivale voor de troon, Maria Stuart van Schotland, gevangenhoudt, maar deze ook alle dierbare eigendommen ontzegt. Mede uit jaloezie op Stuarts sexappeal dat nog altijd jongemannen verlokt om haar te bevrijden. In zo’n sfeer gedijen intriges en gekonkel.

Na het prikkelende begin slaat, verwonderlijk snel, de verveling toe. Al doet Snel nog zo zijn best er met grappen, zo kenmerkend voor zijn regiestijl, lucht in te pompen: Stuart tevoorschijn toveren door opeens een kist op te tillen: ’Daar is zij’; de min als travestierol en deze dan in de parkscène de benen laten ontbloten om die met zonnemelk in te smeren. Het zijn goedkope vondsten zonder functie.

Het drama krijgt geen dimensie. Er is nauwelijks karaktertekening. Hier wreekt zich het gegeven van een kleine groep die een groot bezet stuk wil spelen. En dat denkt op te lossen door de acteurs voortdurend te laten dubbelen. Het wordt zelfs als een soort beginsel gepresenteerd door Maria Stuart én tegenpool Elisabeth door één en dezelfde actrice te laten spelen.

Om zicht te krijgen op het wespennest dat ’Maria Stuart’ is, is het voorwaarde om scherpe lijnen tussen personages en belangen te trekken. Dat red je niet met verkleedspel, dat in dit geval eerder voor verwarring zorgt. Je moet bijvoorbeeld de persoon van Leicester hebben kunnen volgen om geraakt te worden door de sluwe hypocrisie waarmee hij tussen beide vorstinnen heen en weer zwalkt.

En dan, na de pauze, hebben de weglopers ongelijk en keert de voorstelling zich opeens ten goede. Vooral dankzij Schiller zelf, die in bondige pennestreken spannend naar de tragische afloop toewerkt. Aluin hoeft hem slechts te volgen. En verzoent je in dat laatste uur, ondanks nog wat overbodige flauwiteiten, met het voorgaande gedoe.

Met een compliment aan heldinnenvertolkster Gabby Bakker die, hoe dubieus haar dubbelrol ook mag zijn, de steile Elisabeth en de bezielde Stuart mooi en zonder franje neerzet. Indrukwekkend is het slot waar haar Elisabeth met kille blik haar verheven isolement incasseert. Onder de tonen van ’God save the queen’. Snel weet zijn muziek wél te kiezen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden