Verveelde jeugd grijpt naar opium

Drugs zijn illegaal in de islamitische republiek, maar ze worden gedoogd: de autoriteiten weten zich er geen raad mee. Pas sinds kort zijn er enkele afkickklinieken.

In het stadspark in Teheran zit Farzin verveeld tegen een boom. Hij is 23 en sinds twee jaar verslaafd aan heroïne. Hij heeft al menige winkeldiefstal gepleegd maar wist tot nu toe aan de politie te ontsnappen. Hij veegt zijn vettige lokken uit zijn ogen en tuurt moedeloos voor zich uit. ,,Ik had geen werk, er was niets te beleven. Dus greep ik naar drugs.''

Farzin is lang niet de enige. Ondanks alle pogingen van de Iraanse regering het drugsgebruik tegen te gaan, neemt dit alleen maar toe. De opium- en heroïneverslaving in Iran behoort samen met die van Pakistan tot de hoogste ter wereld. Volgens ruwe schattingen van de Iraanse overheid bedraagt het aantal drugsverslaafden in Iran tegen de 2,5 miljoen, op een bevolking van 65 miljoen.

Opium is favoriet, gevolgd door heroïne. De drugshandel is zo omvangrijk, dat in Teheran cynisch wordt gezegd dat je sneller aan een paar gram heroïne kunt komen dan aan een nun-e-sangak - een op steen gebakken brood zoals de Iraniërs dagelijks eten.

Volgens Naser Manesj van Persepolis, een organisatie die hulp biedt aan drugsverslaafden, is er een merkwaardige situatie ontstaan in Iran. ,,Aan de ene kant is drugsgebruik in deze islamitische republiek zo illegaal als wat. Aan de andere kant is het probleem zo groot, dat de politie het niet aan kan. Daardoor is er een ondoorzichtige gedoogsituatie, waarbij de ene drugsgebruiker wel opgepakt wordt en de ander niet. De mate waarin deze voor overlast zorgt, lijkt dan het criterium te zijn.''

Volgens Manesj vormt ook de mentaliteit van de bevolking een probleem: voor veel Iraniërs is het gebruik van opium cultureel geaccepteerd. ,,Vooral in de provincie Kerman, die grenst aan Afganistan, wordt het opiumgebruik ten onrechte als iets onschuldigs beschouwd. Maar het blijft officieel een misdrijf.''

Toch zijn ook de Iraanse autoriteiten zich ervan bewust dat drugsverslaving naast een misdrijf ook een ziekte is, die behandeling nodig heeft. Daarom zijn er afkickcentra opgericht, inmiddels zo'n negentig in het hele land -zowel staats- als privé-klinieken waar onder meer methadon wordt verstrekt.

Dr.Sharifi, een nog jonge man met een haast verlegen lach, leidt zo'n privé-afkickkliniek in het centrum van Teheran. ,,Ik ben van mening dat de meeste drugsverslaafden uit verveling drugs zijn gaan gebruiken'', zegt hij. ,,Een slechte economische situatie, werkloosheid en vrijwel geen amusement. Alleen drugs kunnen je even een goed gevoel geven. Wat doe je dan?''

Een van zijn patiënten is Leila, een tengere vrouw van eind twintig. Een sjador bedekt haar lichaam. Een op het eerste gezicht kuise vrouw, maar wel één met een verleden. Ze zit nu aan het eind van haar programma.

,,Het was zwaar. Heel zwaar'', vertelt ze schuchter. ,,Ik ben vier jaar aan de heroïne verslaafd geweest. Ik kwam toen in een kring terecht van vrouwen die allemaal gebruikten en in de prostitutie zaten. Zo ben ik er ook ingerold. Ik had immers geld nodig. We pasten op elkaars kinderen en hadden betaalde seks.''

Ze is Sharifi dankbaar: ,,Ik heb hier naast de lichamelijke behandeling ook psychologische hulp gekregen. Zonder dat red je het niet.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden