Vervangende infinitieven kwamen al vele eeuwen geleden voor

Taalvragen van lezers (voorlopig, wegens de toevloed van inzendingen, driemaal per week):

601 A: De corrector heeft waarschijnlijk geprobeerd althans enkele fouten te verbeteren. B: De corrector heeft waarschijnlijk althans enkele fouten proberen te verbeteren.

In de tweede zin heeft het deelwoord geprobeerd plaatsgemaakt voor een infinitief, proberen. Taalkundigen noemen dit proberen een vervangende infinitief oftewel een infinitivus pro participio (een infinitief voor een deelwoord). Andere voorbeelden: ze heeft Maria Callas nog horen zingen; dat is hem duur komen te staan.

Eenvoudige vormen van de constructie zijn al heel oud. Uit middeleeuwse teksten citeert Joop van der Horst in zijn 'Geschiedenis van de Nederlandse Syntaxis' zinnen als in sijn wout was hi spelen gaen, naast (hij dacht) dat si ware gegaen bloemen lesen.

Is B hierboven informeler dan A?, vraagt een lezer. Me dunkt van wel, al lijkt het stijlverschil me gering. Een andere inzender vraagt zich af of tussen zinnen als A en B misschien een licht betekenisonderscheid bestaat, omdat althans enkele fouten in B, waar dat zinsdeel wat naar voren is geschoven, meer accent krijgt. Het zou kunnen.

Eenzelfde verplaatsing is in A mogelijk: de corrector heeft waarschijnlijk enkele fouten geprobeerd te verbeteren. Of is dat krom Nederlands? Ja, meent ongetwijfeld een derde lezer, die een vergelijkbare verschuiving van het woordje je afkeurt in zinnen als ik zal je proberen snel terug te bellen. Ook ik verkies ... proberen je snel terug te bellen, maar dat is nog geen reden om het alternatief fout te rekenen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden