Vertrek van een bijbelprediker

Henk mag ik even met je praten? Binnendijk verzorgt vanavond zijn laatste programma voor de EO. Een idool in eigen kring, onderwerp van spot daarbuiten. Een kenner van de Bijbel, maar geen theoloog. ,,Het zou fijn zijn als hij iets meer had gestudeerd.'

Het leed druipt van zijn gezicht. De schouders iets afhangend, de blik gedeprimeerd. Alsof hij persoonlijk moet boeten voor de zondeval. Vrolijk word je niet van Henk Binnendijk op de televisie. Hij heeft wel eens een bon-mot. Zoals vorige week, in 'Een wereld van verschil'. Een van de gasten bleek zo bijbelvast, daar kon zelfs de grote meester nog van leren. Binnendijk: ,,Ik stop met bijbelstudies voor de tv. Kan jij het niet overnemen? Je hebt ook al een veel mooiere kop dan ik.'

Voor buitenstaanders zijn het vaak ondoorgrondelijke taferelen, die bijbelstudies. Het is televisie, maar het had evengoed radio kunnen zijn. Niks mooie beelden, strakke regie of spannende montage. Je ziet hooguit wat close-ups, van mensen die bijna met open mond luisteren naar Binnendijk. Soms zit de predikant op een rots, midden in het beloofde land. Met een schare jongelingen aan zijn voeten. Een andere keer zit hij gewoon aan een tafel. Maar altijd is hij zeer nadrukkelijk aanwezig; zijn gegroefd gelaat kan je niet ontgaan.

Opnieuw een fragmentje uit 'Een wereld van verschil'. De gast vertelt zonder blikken of blozen hoe ,,het kruis van Christus' opeens uit zijn afwaswater omhoog komt. De gast: ,,Toen dat gebeurde was ik heel kwaad op iedereen. Ik stond gebald met mijn vuisten in het water.' Binnendijk, met een bemoedigend knikje: ,,En dat gaf je de kracht om door te gaan?'

Hoeveel autoriteit Binnendijk in eigen kring ook wordt toegedicht, zelfs hij worstelt met het geloof. ,,Hij strijdt om bij God te blijven. Hij heeft zo zijn ups en downs', zeggen André en Ineke Siezenga, vrienden van Binnendijk. Een eenzame strijd, waarvan een enkele keer iets is te merken. Jaren geleden bijvoorbeeld, op een EO-jongerendag. Peter ter Velde, tegenwoordig correspondent voor Radio 1 in Israël, herinnert zich nog haarscherp hoe de EO-voorman op het podium stond. ,,Binnendijk stond voor duizenden jongeren en zei: 'Ik weet het niet meer. Ik had gehoopt dat de Here God mij tekst zou geven, maar dat is niet zo'. Hij was duidelijk aangeslagen.' Het publiek zette uiteindelijk maar een lied in.

Ter Velde wist toen niet wat hij van het grote zwijgen moest denken. Maar in EO-kring droeg het bij aan de faam van Binnendijk. Daar op dat podium stond een oprecht man, was het gevoelen. Een dienaar van Christus, in al zijn eenvoud en nederigheid.

Een truc? Ordinair effectbejag? Hildebrand Bijleveld, een latere EO-collega van Binnendijk, reageert geprikkeld. ,,Niks truc. Het tekent iemand die openlijk durft te zeggen: wat in mij leeft is niet echt, dus houd ik liever mijn mond. Want dat zei Binnendijk in feite.' Nederigheid. Het voortdurende gevoel tekort te schieten. Twijfelen. Doe ik het wel goed? En dan vooral: ben ik wel oprecht? ,,Het zijn vragen waarmee Henk worstelt. Als je daarvoor uit durft te komen, is dat klasse', zegt Bijleveld.

Het is in deze jaren dat Binnendijk echt doorbreekt op de tv. Als een heus straatprediker schiet hij, met de camera op de nek, wildvreemden aan op straat: ,,Mag ik even met je praten?' Buitenstaanders griezelen van die enge man in regenjas-met-ceintuur. De grappen liggen voor het oprapen. Zelfs op christelijke scholen wordt de EO'er nagedaan, door jongens die hun regenjas wijd openen als ze een meisje aanspreken: ,,Mag ik eens met je praten?'

Maar bij de doelgroep doet de aanpak van Binnendijk het goed. Uiteindelijk is de EO ooit opgericht om Gods woord te verspreiden; daarvoor moet je gesprekken aanknopen met de buitenwereld. En Binnendijk kan dat. Erica Terpstra, Ruud Gullit, Frank Boeijen, Herman Brood; hij sleept hen in de loop der jaren allemaal voor de camera. Hennie Huisman brengt hij zelfs aan het huilen als de RTL4-ster wordt geconfronteerd met de blijde boodschap.

Van zijn critici ligt Binnendijk niet wakker. Vroeger, toen hij nog met gitaar en zang getuigde van Gods liefde in de straten van zijn woonplaats Rijnsburg, waren de reacties niet anders. Natuurlijk, in essentie is hij onzeker. Hij vraagt zich vaak af of zijn programma's wel goed en 'oprecht genoeg' zijn. Maar bij deze bewonderaar van de Amerikaanse tv-dominee Billy Graham geen spoortje twijfel over de vraag of het woord Gods wel zo via de televisie uitgedragen moet worden.

Bovendien: zijn hele leven heeft hij keuzes gemaakt die op onbegrip stuitten. Als enige uit een gezin van tien kinderen bekeert hij zich, zo rond zijn twintigste, tot het ware geloof. Nog geen tien jaar later doet hij er nog een schepje bovenop. Eigenlijk is hij voorbestemd om het verhuisbedrijf van zijn vader over te nemen. Maar Henk wil evangelist worden, verkoopt zijn huis en verlaat tijdelijk zijn vrouw en kinderen. Drie maanden lang volgt hij een bijbelstudie in Engeland. En gaat radicaal te werk.

,,Het liefst wilde hij kerkgangers bij de deur van de kerk vragen of ze een kind van God waren en wat ze van de preek vonden', herinnert Linda Heemskerk zich. Heemskerk kent Binnendijk uit Rijnsburg en organiseerde met hem bijbelreizen. ,,Hij had de neiging om op verjaardagen papiertjes met bijbelteksten in taarten te stoppen. Hij ging wel ver, ja.'

Het is ook in die tijd dat Binnendijk worstelt met ogenschijnlijk simpele vragen als 'mag ik wijn drinken'? Want in wijn schuilt losbandigheid. Heemskerk: ,,Hij vroeg zich dat bijvoorbeeld af op de bruiloft van zijn zwager. Hij wist niet goed wat hij aan moest met de bruiloft van Kanaan'

Het is Binnendijk ten voeten uit. Streng voor zichzelf. En streng voor anderen. Volgens zijn critici onverdraagzaam, drammerig, een man die anderen zijn mening oplegt. Heemskerk denkt daar anders over: ,,Henk is juist zeer rechtvaardig. Hij is liefde. Ik zag hem vroeger al in jeugddiensten, toen ik zelf jong was. Toen was ik nog bang voor hem. Om wat hij zei. Dat gaf een onrustig gevoel. Hij dwong immers tot nadenken. Maar de liefde heeft overwonnen. Als ik het ergens niet mee eens ben, durf ik dat nu ook tegen hem te zeggen.' Maar, zo weet zij uit ervaring, Binnendijk laat zich niet snel overtuigen. ,,Als ik met hem in discussie ga, moet ik dat bijbels funderen. We liggen dan in de bijbelse clinch.'

Een bijbelkenner, maar ook een theoloog? Hildebrand Bijleveld, de voormalige EO-collega, is niet onder de indruk van Binnendijks preken. ,,Hij is niet bepaald een briljant theoloog. Ten diepste is hij een eenvoudige bijbelprediker. Henk grijpt alleen maar terug op de Bijbel en weet geen goed antwoord op vragen als: 'Hoe kan het toch dat het christendom zo goed is, maar tegelijk zo'n marginale rol speelt in de wereld?' Daar heeft hij weinig aan toe te voegen.' Bijleveld mist bovendien 'maatschappelijk engagement' bij Binnendijk. ,,Je moet het niet laten bij teksten alleen. Je moet mensen ook ertoe aanzetten iets te doen.'

Je kunt merken dat Binnendijk geen theologie heeft gestudeerd, zegt dominee Verboom van de hervormde gemeente in Rijnsburg, bij wie Binnendijk elke zondag ter kerke gaat: ,,Het zou fijn zijn als hij dat iets meer had gestudeerd. Hij zou dan ongetwijfeld minder stellig en minder speculatief zijn in bepaalde uitspraken. Bijvoorbeeld over het komend Koninkrijk en hoe het daar zal zijn. Ik vraag me echt af of je het waar kunt maken zoals Henk dat schetst. Daar moet je toch voorzichtig mee omgaan, vind ik. Want is het Koninkrijk Gods nou zoals jij dat vindt, of zoals dat ons geopenbaard is?'

,,Henk heeft een bepaald charisma. Maar hij krijgt te weinig tegengas. Hij kan best gecorrigeerd worden. En dan het liefst vanuit zijn eigen groep.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden