Vertrek uit de Kamer kan een opluchting zijn

Drie uur achter elkaar live vragen beantwoorden bij 'Zomergasten', een betere voorbereiding op de Algemene Beschouwingen kon Mark Rutte zich niet wensen. Na de inbreng van de Tweede Kamerfracties (vandaag) mag de premier morgen urenlang met de fractievoorzitters van gedachten wisselen over waar het naartoe moet met Nederland. Zou die debatmarathon voor anderen een ware uitputtingsslag zijn, bij Rutte spat het plezier en de energie ervan af.

Wie er volgend jaar ook achter het kabinetskatheder staat tijdens de beschouwingen, één ding is zeker: die premier zal tegenover een flink vernieuwde Tweede Kamer staan. Weliswaar zullen veruit de meeste van de huidige fractievoorzitters er volgende keer weer zijn, dikke kans dat een paar van hen dan een andere functie bekleden: minister of staatssecretaris in het nieuwe kabinet of, bij een teleurstellende verkiezingsuitslag, een baan ver van het Binnenhof.

Ook achter de voorste Kamerbankjes van de fractieleiders wacht een stoelendans. Nou is dat onderhand een permanent ritueel: van de 150 Kamerleden die in 2012 werden gekozen, hebben er nu nog 110 hun zetel. De 40 ex-collega's schoven door naar het kabinet (zoals Rutte, Schippers en Plasterk), lokaal en provinciaal bestuur (bijvoorbeeld CDA'ers Sander de Rouwe en Eddy van Hijum) of bedrijfsleven (D66'er Gerard Schouw) óf ze zagen zich genoodzaakt op te stappen na schending van integriteitsregels van hun partij.

Rond verkiezingstijd stijgt het aantal vertrekkers exponentieel: carrièrekansen worden ingeschat, knopen over de toekomst doorgehakt. Van de 110 oorspronkelijke Kamerleden hebben er inmiddels zeker 19 aangegeven na de verkiezingen niet terug te keren. Onder hen ervaren Kamerleden als de VVD'ers Fred Teeven en Anouchka van Miltenburg en PvdA'ers Lutz Jacobi en Jacques Monasch. Voor leden van kleinere fracties lonkt de uitgang een stuk minder, al zijn nog lang niet alle kandidatenlijsten bekend.

Handstand

Net als in de huidige regeringsfracties is er veel verandering op komst in de meest linkse taartpunt van de Tweede Kamer. Van de 15-koppige SP-ploeg die in 2012 aantrad, keren komend jaar hoogstens zeven Kamerleden terug. Van hen hebben Emile Roemer, Renske Leijten, Ronald van Raak en Sadet Karabulut hoge plekken op de voorlopige lijst; trouwe partijdieners als Jasper van Dijk en Henk van Gerven zijn op de plekken 14 en 17 allerminst zeker van een nieuwe Kamerperiode.

Naast de 110 Kamerleden die vooralsnog heel Rutte-II hebben meegemaakt, zijn er de parlementariërs die tijdens de rit zijn ingevallen. Voor velen is de toekomst onzeker. Ze stonden meestal niet hoog op de kandidatenlijsten en moeten sinds hun aantreden indruk hebben gemaakt om te kunnen terugkeren aan het Binnenhof. Als ze dat al willen. Rechter Judith Swinkels had minder dan een jaar als D66-Kamerlid nodig om te weten dat ze 'beter bij de rechterlijke macht dan bij het politieke debat past' en ook fractiegenoot Fatma Koser-Kaya, sinds de vorige zomer terug in de Kamer, houdt het voor gezien.

Zo mag de Kamer een hoop ervaring verliezen, persoonlijk kan een vertrek uit Den Haag een enorme opluchting zijn. Dat liet VVD'er Anne-Wil Lucas twee weken geleden zien bij haar vertrek. Na de afscheidswoorden van de Kamervoorzitter, bloemen en handdrukken deed ze wat ze als Kamerlid misschien nooit in het openbaar zou hebben gedaan: een handstand op het Binnenhof.

Meest ervaren Kamerleden die na de verkiezingen vertrekken

1. Harry van Bommel (SP, 18 jaar)

2. Angelien Eijsink (PvdA, 14 jaar)

3. Anouchka van Miltenburg (VVD, 14 jaar)

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden