Versteende hyenadrollen op een gloednieuw strand

Het strand van het nieuwe Rotterdamse havengebied de Tweede Maasvlakte wemelt van de fossielen. Wie er op expeditie gaat, vindt geheid iets.

Het in totaal 2000 hectaren tellende nieuwe land waarmee de Rotterdamse haven is uitgebreid, is nog geen tweeënhalf jaar oud. Maar het strand en de duinen aan de rand van de Tweede Maasvlakte komen helemaal niet nep over. Je kunt er lekker kuieren langs de vloedlijn - waar tot voor kort de Noordzee achttien meter diep was - zonder het verstorende gevoel je op artificieel en dus zielloos terrein te bevinden.

Voor een louter ontspannende loop zijn we echter niet gekomen. Het 7,5 kilometer tellende strand van de Tweede Maasvlakte biedt een extra attractie. Dagelijks spoelen er veel fossiele en soms ook archeologische voorwerpen aan. Die getuigen van het dierlijk en menselijk leven in het gebied tussen Nederland en Engeland, dat tot 10.000 jaar geleden een uitgestrekte steppe was. Dat ze nu voor het oprapen liggen, is te danken aan de sleephopperzuigers die tien kilometer voor de kust uit de Noordzeebodem diepe lagen zand naar boven slobberden voor de aanleg van de Tweede Maasvlakte. Zodoende is het strand er een paleontologisch paradijsje, waar je je niet suf hoeft te jutten om op iets prehistorisch te stuiten.

Hoewel je op het Maasvlaktestrand bij wijze van spreken struikelt over de versteende mammoetkiezen en beenderen van het reuzenhert en de steppewisent - een oeros uit het Pleistoceen - gaan we niet alleen op expeditie. Walter Langendoen, een sympathieke veertiger uit Oostvoorne, is onze gids. Voor Futureland, het informatiecentrum van de Tweede Maasvlakte, begeleidt hij twee keer per maand een fossielenspeurtocht. "Leken zien snel iets over het hoofd", zegt hij. Twee van zijn gouden tips voor beginners: kijk niet te ver vooruit, en sla vooral acht op donkerbruine, bijna zwarte voorwerpen. Dierlijke fossielen zijn door het zeewater namelijk verkleurd.

Wanneer we kort na het middaguur bij de noordelijke punt van het Maasvlaktestrand arriveren, checkt Langendoen op zijn smartphone nog even de site Getij.nl. Het is laagwater ziet hij, en da's gunstig. Want tussen de laag- en hoogwaterlijn heb je de meeste kans op mooie vondsten. Of we daadwerkelijk geluk zullen hebben, is desondanks nog even afwachten. Hoeveel er aanspoelt, is afhankelijk van de onvoorspelbare onderstromen van het zeewater. Daardoor kan het per dagdeel heel erg verschillen. Maar die ochtend oogstte Langendoen - die elke dag in alle vroegte met zijn eega Joanna en hun twee honden twee uur over het strand struint - nog een mammoetkies. Dus hebben we ook stiekem hoop op een trouvaille.

Daarvan heeft ex-winkelier Langendoen, voor wie het uitkammen van het Maasvlaktestrand een uit de hand gelopen hobby is, er inmiddels een aantal op zijn naam staan. Begin dit jaar ontdekte hij een stuk schedel dat volgens de Universiteit Groningen toebehoorde aan een volwassen homo sapiens die 9600 jaar geleden leefde. Een keihard bewijs van menselijk leven in het westelijke gebied van Nederland dat nu zeebodem is. De amateur-paleontoloog rekent de onooglijke 81 versteende hyenadrollen echter tot zijn belangrijkste trofeeën. Voordat het Maasvlaktestrand werd opengesteld, beschikte de wetenschap over slechts één exemplaar, dat vanzelfsprekend heel moest blijven. Dankzij Langendoens omvangrijke keutelcollectie kunnen er nu een paar worden opengemaakt voor nader onderzoek. De inhoud van de zogeheten coprolieten levert mogelijk interessante informatie op over de flora van het voormalige steppengebied. In de uitwerpselen van hyena's kunnen namelijk ook pollen zitten, omdat de kadavereters de magen van herbivoren verorberden.

Ondanks de adviezen van onze gids kijken we zelf na betreding van het strand wat onwennig in het rond. Best lastig om een efficiënte blik te richten op de uitgestrekte vlakte voor ons. Dat Walter Langendoen over een zeer geoefend oog beschikt, blijkt gelukkig al snel. Na circa honderd meter te hebben gelopen, haalt hij de fossiele afdruk van een kokkelachtige schelp uit het zand. Niet iets waarmee we de wetenschap kunnen verblijden, maar wel een mooi hebbeding. Onder de bezielende leiding van de gids vinden we ook alras een versteend botje dat eens in de poot van een beest moet hebben gezeten. Even verderop treffen we een ander stukje aan; uit de structuur ervan maken we op dat het om een dierlijke schedel gaat. Een puntig stuk bot - dat we eerst voor een houtje aanzien - beoordeelt Langendoen als 'vuilnisbakkenwerk'. Het restant is ondefinieerbaar en daarmee oninteressant. Logisch als je woonhuis inmiddels uitpuilt van flink wat fijnere vondsten.

Hoewel we zelf niet ontevreden zijn, heeft de strandgids 'stiekem een beetje de balen'. Een topmiddag is het volgens hem bepaald niet. Graag had hij zijn 82ste hyenakeutel gescoord. Daarmee zou het feestje dat het Rotterdams Havenbedrijf - eigenaar van informatiecentrum Futureland - hem heeft beloofd als hij zijn honderdste vindt, weer een stukje dichterbij komen. Wel komen we keiharde bollen tegen die erop lijken. Het zijn zogenoemde limonieten; versteende stukken ijzerhoudende klei met roestbruine strepen. Mensen leveren daarvan emmers vol aan, in de veronderstelling dat het om de begeerde fossiele fecaliën gaat.

Dat het ons niet honderd procent meezit, zou ook aan de concurrentie kunnen liggen. Behalve volleerd fossielenvinder blijkt Langendoen eveneens een goede spoorzoeker. De voetstappen en omgewoelde stukjes strand die we onderweg tegenkomen, duiden volgens hem op de andere speurders die met grote regelmaat actief zijn op het Maasvlaktestrand. Toch besluit ook hij de middag goedgeluimd. Met de aangename najaarszon is het sowieso heerlijk aan het strand. En als we het duin zijn overgeklommen, kijken we uit op gloednieuwe artefacten in het jonge havenlandschap. De gigantische kranen, die ook zo hun schoonheid hebben.

undefined

Futureland

Futureland is van dinsdag tot en met vrijdag en op zondag gratis toegankelijk. Je vindt er informatie over de aanleg van Maasvlakte 2 en twee kleine exposities met bodemvondsten. Ook zijn er wisselende tentoonstellingen. Het restaurant (met terras) biedt een weids uitzicht op Maasvlakte 2. Op het panoramadek heb je een nog beter overzicht.

Adres: Europaweg 902, 3199 LC Maasvlakte, Rotterdam, havennummer 8213.

undefined

Met boot of bus

Wie het nieuwe havengebied van dichtbij wil bekijken, kan via de site van Futureland een boot- of bustoer boeken met de Futureland Ferry en Futureland Express. Aan het eind van dit jaar meren er de grootste containerschepen ter wereld af. De overslag gaat met containerkranen die op afstand worden bestuurd.

undefined

Fossielenexcursie

Futureland, het informatiecentrum van de Tweede Maasvlakte, houdt twee keer per maand een fossielenexcursie. Op: maasvlakte2.com/nl/ futureland staan de data en kan worden gereserveerd. De twee uur durende excursie kost 7 euro. Er kunnen 40 mensen mee.

Deelnemers die hun vondsten willen laten determineren en dateren, kunnen ze aanmelden op www.oervondstchecker.nl. Wie een duidelijke foto plus de precieze vindplaats indient, krijgt snel antwoord van de Rotterdamse archeologische dienst (BOOR), het Natuurhistorisch Museum Rotterdam of de Werkgroep Pleistocene zoogdieren.

Het Havenbedrijf Rotterdam heeft een boek uitgegeven over het archeologisch en paleontologisch onderzoek dat tijdens de aanleg van Maasvlakte 2 is gedaan: 'Schatten van het mammoetstrand'. Wie het bij Futureland aanschaft, betaalt euro19,95.

Walter Langendoen houdt op Facebook een pagina bij: Maasvlakte Strandvondsten.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden