Verstand van de crisis, maar geen waarzegger

Nieuw panel moet te hoge verwachtingen van economen bijstellen en het debat aanwakkeren

Economen hebben het zwaar te verduren. De ene keer krijgen ze het verwijt dat ze de crisis niet hebben voorspeld. Dan zijn ze het volkomen oneens en propageert de een oplossing A waar de ander B als de waarheid aanprijst. En vervolgens hebben ze de neiging op de stoel van beleidsmakers te gaan zitten.

Hoogleraar Harry van Dalen kent de kritiek als zijn broekzak. Hij schreef samen met de Rotterdamse hoogleraar Arjo Klamer al eens een boek over het Nederlandse economenlandschap. De verwijten zijn echter geen reden de econoom naar de bescheidenheid van de studeerkamer terug te jagen. Van Dalen kiest de vlucht naar voren en is mede-oprichter van een economenpanel. De Tilburgse hoogleraar was vier jaar geleden ook een van de grondleggers van de economische debatsite Me Judice.

Ongeveer vijftig meer en minder bekende economen zullen op Me Judice regelmatig op een stelling reageren. Na te lezen is wie wat gestemd heeft, hoeveel verstand iemand van een onderwerp heeft en er is ruimte de stem toe te lichten. Die transparante vorm moet het debat op argumenten aanwakkeren, maar kan ook duidelijk maken waar economen het wél over eens zijn. Want het mag anders lijken: over een aantal zaken bestaat wel degelijk consensus, stelt Van Dalen.

Neem de eerste stelling over herverdeling van inkomen. Een ruime meerderheid van 81 procent vindt dat nivelleren, als de politiek dat wenselijk acht, het beste via het belastingstelsel kan gebeuren. En niet met behulp van de zorgpremie of publiek gefinancierde voorzieningen als de kinderopvang. Daarover verschillen economen dus grosso modo weinig van mening.

De tweede stelling geeft een heel ander beeld te zien. Die gaat over de bezuinigingen en lastenverzwaringen die het kabinet Rutte II voorstelt. Volgens 41 procent leiden die tot langdurige stagnatie van de economische groei, waardoor het begrotingstekort uiteindelijk te hoog blijft. Er wordt dus te hard gesneden, vinden deze economen. Daar staat 31 procent tegenover die het daar niet mee eens is. En een opvallend grote groep van 28 procent die 'eens noch oneens' invulde.

"Het panel kan helderheid bieden, maar ook het beeld bevestigen dat we allemaal een andere mening hebben", erkent Van Dalen. Het gaat er ook om het stereotype beeld van economen en de te hoge verwachtingen bij te stellen. "Alsof een econoom een ingenieur is die zegt hoe je de dingen moet oplossen. In de jaren vijftig en zestig was er nog het optimisme dat de economie, als wetenschap, net zo hard kon zijn als de natuurwetenschappen. Maar zo zit het niet in elkaar. Economie is een sociale wetenschap. De onzekerheden zijn groot, sommige zaken zijn fundamenteel onvoorspelbaar. Die boodschap is moeilijk over te brengen op een heel breed publiek."

Grapjes over economen
Een groep die rollebollend over straat gaat. Zo worden economen vaak neergezet. Dat beeld van hopeloze verdeeldheid is zo oud als het vak zelf, constateert Harry van Dalen. Zo riep Harry Truman regelmatig om de 'eenarmige econoom'. Winston Churchill is vaak aangehaald met de uitspraak: "Als je twee economen in een kamer zet, krijg je twee meningen, tenzij één van hen Keynes is, in dat geval krijg je drie meningen." Later dook die in een verbasterde vorm op: "Zet vier economen bij elkaar en je hoort vijf meningen." De onrealistisch hoge verwachtingen die economen ten deel vallen als het om voorspellen gaat, zijn gerelativeerd door Laurence Peter: "Een econoom is een expert die morgen weet waarom de voorspelling die hij gisteren heeft gedaan, vandaag niet is uitgekomen."

Panel Me Judice
Aan het economenpanel van Me Judice doen veel wetenschappers mee die zich al regelmatig in het publieke debat roeren. Onder hen Sylvester Eijffinger, Bas Jacobs, Rick van der Ploeg, Esther-Mirjam Sent, Lans Bovenberg, Sweder van Wijnbergen en Barbara Baarsma. Deelnemers kunnen bij iedere stelling aangeven hoeveel verstand ze van het onderwerp hebben en hun stem eventueel toelichten.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden