Verspilling is erg, vlees eten is erger

Beeld Piet den Blanken, HH

Het woord voedselverspilling zal dit jaar nog vaak gehoord en gelezen worden. Nederland heeft 2014 immers uitgeroepen tot het Jaar van de voedselverspilling. Want we kopen en koken veel te veel, vooral brood, pasta en rijst. Onlangs kwamen Albert Heijn en het Voedingscentrum nog met een Eetmaatje, een keukenhulpje waarmee precies de goede hoeveelheden pasta, rijst en couscous per persoon kunnen worden afgemeten.

Dat elke Nederlander jaarlijks een kleine vijftig kilo voedsel in de vuilnisbak gooit is natuurlijk schrijnend. Maar wat levert het op als je dat wilt tegengaan. Is aandacht voor een andere optie niet efficiënter?

Een recente studie van het Landbouw-economisch Instituut (LEI) van de Wageningen Universiteit, geschreven in opdracht van de EU, laat zien dat het aannemen van een ander, gezonder, menu meer oplevert dan het bestrijden van verspilling.

Water- en landgebruik
"Laat ik voorop stellen dat het niet of-of is. Zowel het tegengaan van verspilling als het gebruiken van een ander menu is positief", zegt Martine Rutten, een van de LEI-onderzoekers. "Maar uit onze studie blijkt dat een ander menu daarin meer bijdraagt."

Rutten vindt dat niet verrassend. "Het eten van minder vlees en zuivel heeft een zeer grote invloed op zaken als water- en landgebruik. Je bespaart driemaal zo veel land met een ander menu als je wint met het voorkomen van voedselverspilling."

De LEI-onderzoekers hebben alleen gekeken naar de gemiddelde consument in de Europese Unie. Boeren en verwerkende bedrijven zijn in hun berekeningen buiten schot gelaten. Rutten: "We hebben drie scenario's bekeken: een met 30 procent minder verspilling, een met 40 en een met een vermindering van 50 procent. Bij 40 procent minder verspilling, bereikt tussen nu en 2020, blijkt een oppervlakte van bijna 29.000 km2 aan landbouwgrond te worden uitgespaard. Dat is 1,6 procent van het landbouwareaal in de EU in 2020, gelijk aan de grootte van België.

"De besparing zit vooral in dierlijke producten - vooral zuivel en in mindere mate vlees - en groenten en fruit, waarvan relatief veel verspild wordt. Het vrijgekomen land kan worden ingezet voor voedselexport of het telen van gewassen voor biobrandstoffen."

Driemaal België
De voordelen van een ander menu blijken een stuk groter, zegt Rutten. "We zijn daarbij uitgegaan van een studie van het Planbureau voor de Leefomgeving - The Protein Puzzle - dat zich baseert op aanbevelingen van de Wereldgezondheidsorganisatie. Voor een gezond dieet zou de gemiddelde consument zijn roodvleesinname met 56 procent moeten verminderen - drie à vier dagen per week geen vlees dus. De consumptie van wit vlees zou met 32 procent moeten afnemen en het zuivelgebruik moet 13 procent omlaag.

"Als dat gebeurt dan spaart dat landbouwgrond uit met een grootte van driemaal België. Dat is toch een aanzienlijk effect. En dat alleen in de EU. Als de VS met zijn enorme vleesconsumptie iets dergelijks ondernemen is het effect vele malen groter."

Deze uitkomst geeft een mooi doorkijkje naar de efficiëntie van ingezette middelen. Met al die aandacht voor verspilling zouden beleidsmakers dit moeten meewegen, stelt Rutten. "Daarbij pleiten wij er niet voor om het tegengaan van voedselverspilling maar te laten. Samen zijn de effecten toch een stuk groter."

In de LEI-studie vragen de onderzoekers zich ook af waaraan het geld dat wordt uitgespaard met minder verspilling wordt besteed. Rutten: "Als we uitgaan van het door ons als realistisch beschouwde scenario van 40 procent minder verspilling in 2020, dan bespaart dat per hoofd 123 euro op jaarbasis. Als het uitgespaarde geld wordt besteed aan meer luxe voedingsproducten zoals vlees schieten we niets op.

"Sterker nog, het menu wordt ongezonder en het beslag op de beschikbare landbouwgrond groter. We hebben het niet onderzocht, maar vermoedelijk wordt het vrijgekomen geld verdeeld over vele sectoren. Het effect voor de voedingssector is dan negatief, maar voor andere sectoren en diensten weer positief."

Bewuster leven
Dat pleit nog meer voor een focus op een ander menu in plaats van op verspilling. "Het blijven dilemma's. Ik merk het ook privé. Door dit soort studies ga je thuis meer letten op je eetgewoonten. Eet je je bord leeg, dat is goed tegen de verspilling, maar misschien overeet ik me daardoor juist wel.

"Het gaat erom dat je bewuster gaat leven en beide doet: minder verspillen en gezonder eten. Ik vermoed dat consumenten zich beter voelen als ze minder voedsel verspillen en dus minder geld in de prullenbak gooien. Maar de wereld is beter af als zij ook anders gaan eten."

 
Je bespaart driemaal zo veel land met een ander menu als je wint met het voorkomen van voedselverspilling
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden