'Versoberen gevangenis kortzichtig'

Justitie overweegt te schrappen in een aantal voorzieningen voor gedetineerden en predikt verzakelijking. Hoogleraar Van Kalmthout waarschuwt voor de prijs die betaald moet worden voor goedkopere detentie.

TILBURG - In de Tilburgse Willem II-gevangenis heeft vrijwel geen gedetineerde een abonnement op de film- en sportzender Canal Plus. ,,Te duur'', zegt Anton van Kalmthout, voorzitter van de commissie van toezicht en hoogleraar strafrecht aan de universiteit van Tilburg. ,,17 euro per maand kan bijna niemand betalen.''

Elders wordt de betaalzender aangeboden voor slechts vier euro in de maand, weet een justitiewoordvoerster, inclusief tv-huur en het 'gewone', uitgebreide zenderpakket. Het populaire beeld van een luxe hotelkamer dringt zich op. In een recent tevredenheidsonderzoek onder gedetineerden onderschreef zelfs een klein deel van de ondervraagden de stelling dat gevangenissen op hotels lijken.

Van Kalmthout verwacht dat gedetineerden straks ook dvd's kunnen huren. Cd-spelers en radio's zijn evenmin taboe in de cel. In sommige inrichtingen kunnen nu al cd's tegen betaling geleend worden. In 'zijn' gevangenis mogen de bewoners binnenkort hun eigen maaltijd opwarmen met een magnetron. In andere worden films vertoond via een intern videosysteem. Kranten en tijdschriften kunnen gedetineerden per post laten bezorgen.

,,Zo is er tenminste nog enig contact met de buitenwereld'', zegt Van Kalmthout. ,,Het beschikken over een tv zal steeds belangrijker worden naarmate gedetineerden meer uren achter hun deur zitten. Zo'n tv brengt rust. Het nieuwe beleid is erop gericht dat veroordeelden straks nog maar zeven keer negen uur buiten de cel verblijven. Er zal gekort worden op recreatie en arbeid. Na vijf uur 's middags gaat de boel op slot.''

De hoogleraar hekelt mensen die zonder enige notie roepen dat gevangeniscellen net hotelkamers zijn. ,,Er zullen ongetwijfeld ook mensen zijn die vinden dat gedetineerden weer in gestreepte gevangenispakken moeten lopen, met een loden bal aan hun been. Maar zij beseffen niet wat het is om dag in dag uit vijftien uur opgesloten te zijn, contact met de buitenwereld grotendeels kwijt te raken, te moeten leven in een enorm routinematig controlesysteem, zonder eigen verantwoordelijkheid. Tegelijkertijd verwacht men wel dat gedetineerden straks als normale burgers terugkeren in de maatschappij.''

'Kortzichtig' noemt Van Kalmthout het beleid om in allerlei voorzieningen te snijden, op bewaarders in de avonduren te bezuinigen, en toch ervan uit te gaan dat alles rustig zal blijven. ,,Uitgangspunt van de Penitentiaire Beginselenwet is dat je gedetineerden aan geen andere beperkingen mag onderwerpen dan noodzakelijk. Er is geen enkele reden om te zeggen dat detentie zich niet zou verdragen met de huidige voorzieningen. Je kunt ze allemaal afschaffen. Dan wordt detentie een stuk goedkoper. Maar de vraag is dan wat de prijs is die je betaalt.''

Hij wijst op de situatie in het buitenland, waar protesten, stakingen, vechtpartijen en brandstichtingen aan de orde van de dag zijn in gevangenissen. ,,De paradox is dat Nederland jarenlang model heeft gestaan voor andere landen. Die zijn, nadat ze bepaalde grenzen hadden overschreden, op zoek gegaan naar alternatieven. Daar zie je een reductie van de gevangenispopulatie en humanisering van het gevangenisleven. Nederland gaat juist de andere kant op. Pas over een aantal jaren zullen wij leergeld hebben betaald voor wat we nu aan het doen zijn.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden