Verslingerd aan de charmes van een Aga

Het is even wennen: koken met een Aga, de Rolls-Royce onder de fornuizen. Maar wie het kunstje doorheeft, wil nooit meer anders.

Het is koud in het Friese dorp Broek, nabij Joure. Binnen bij Janna van der Berg-Kroese is het behaaglijk warm. In de grote keuken is de tafel voor de twaalf cursisten en enkele gasten reeds gedekt. Naast de borden liggen de menu’s met recepten voor de feestdagen en bij elke gang staat aangegeven wie het maakt en hoe.

Rechts, in het kookgedeelte, staat een lentegroen gekleurd apparaat met behoorlijke afmetingen. Bovenop bevinden zich twee grote roestvrijstalen deksels met daaronder de kookplaten en links een rechthoekige warmhoudplaat. Aan de voorkant zijn vijf deuren te zien: voor de warmteregelaar en vier ovens. Hier draait het vanavond allemaal om: een Aga cooker, de Rolls-Royce onder de fornuizen. De cursisten zijn ware liefhebbers van dit apparaat of liefhebbers in spe. Bij Janna van der Berg leren ze hoe ermee te koken, bakken, braden, grillen of hun reeds aangeleerde kunsten te vervolmaken. Als je eenmaal bent gevallen voor de charmes van de Aga, dan heb je een trouwe makker, zeggen verscheidene cursisten, want met een Aga kook je niet, met een Aga leef je samen. Er is zelfs een heuse fanclub in Nederland met zo’n 1000 leden.

Van der Berg – die niet alleen cursussen geeft en een Aga-kookboek heeft geschreven, maar ook Aga’s verkoopt – leerde het koken met de Aga van haar moeder. „Voor mij was het liefde op het eerste gezicht. Het gemak en de rust die er van die manier van koken uitgaat. We hadden thuis een groot gezin. Vader had een zaak en nam vaak onverwacht gasten mee voor de maaltijd. Dat was geen enkel probleem. Ik heb me daar lang over verbaasd. Dat dit zo gemakkelijk kon. Dit apparaat brengt zo veel rust in huis. Dat spreekt me aan, het is een manier van leven, het heeft niets met haast. Laatst was ik 40 jaar getrouwd en heb met dit ene apparaat zonder stress een maaltijd voor 120 mensen gemaakt.”

Het massieve groene blok voelt warm aan, als een kachel. De binnendruppelende dames en een enkele heer gaan dan ook af en toe met hun billen tegen de Aga aanstaan, net zoals vroeger, toen er nog kolenkachels in huis stonden. Met de glazen wijn in de hand wordt het rond de Aga steeds gezelliger, maar er moet ook gewerkt worden. Als Van der Berg na het eerste aperitief de groep bij elkaar roept en uitleg geeft over het menu, wordt er al snel gesneden, gehakt, gekneed en geassembleerd. Niet veel later kringelen eetgeuren de ruimte in. Er wordt veel overlegd en gevraagd. De Aga kent nog best wat geheimen, maar Van der Berg legt rustig uit hoe het moet. „Dit varkensvlees moet niet boven de 100 graden, want dan kookt het vocht eruit en wordt het droog.”

Opvallend is dat de Aga geen vuur kent. De twee grote kookplaten bovenop, de warmhoudplaat en de vier ovens worden centraal aangestuurd. Vroeger door hout of kolen, tegenwoordig door gas of elektra. Van der Berg: „De Aga is gemaakt van gietijzer, de isolatie houdt de warmte goed vast. De twee kookplaten en de ovens hebben een constante temperatuur, maar wel allemaal verschillend. De platen zijn 250 en 400 graden – een om snel te koken en een om te sudderen. De ovens zijn respectievelijk zo’n 60, 99, 160 en 220 graden. Dan kun je bakken, braden, sudderen en warm houden.” Die verschillende warmtebronnen corresponderen mooi met de verschillende snelheden waarmee gezinnen opereren. „Ik doe ’s morgens mijn hutspot erin en ’s avonds als ik thuis kom, is mijn eten klaar”, zegt er een. „Als ik met sinterklaas met de kinderen pepernoten wil maken, is dat een kwartiertje werk. De Aga staat al aan”, zegt een ander.

Van der Berg: „Het vergt een iets andere planning dan bij een gewoon fornuis, maar dat leer je snel en het fijne is dat je je handen veel vrij hebt. Je brengt iets aan de kook op de plaat. Daar moet je even bijblijven, maar daarna stop je het in de warmhoudoven en kun je doen wat je wilt. Door die langzame garing blijft het heerlijk op smaak. Smaken geven ook niet af, dus je kunt alles bij elkaar in een oven zetten.”

„Het wordt wel een luiehuisvrouwenapparaat genoemd”, zegt een cursist die meeluistert. „In het begin bleef ik er wel voor thuis, maar nu ga ik gewoon weg. Ik leer hier bij Janna het een en ander, maar verder kook ik puur op gevoel.” Een tweede is haar cakejes wel eens vergeten, want de Aga geeft geen luchtjes af, een derde heeft weken met niet-gare aardappels gezeten en een vierde heeft de handen in het begin vaak gebrand, want die platen zijn ’loeiheet’. Sommige cursisten hebben jaren tegen de aanschaf aangehikt en er toch een gekocht. Maar niemand van de aanwezigen wil zijn Aga meer kwijt.

„Ik heb er een geërfd, maar wist er niet mee om te gaan. Ik heb hem een kans gegeven en nu wil ik niet anders meer. Zo’n Aga geeft zo veel rust.” Een stel uit Franeker kocht een huis en kreeg er een Aga bij. „Ik dacht: Wat moet ik daarmee?”, zegt de vrouw. „Wij hebben ons een jaar de tijd gegeven om eraan te wennen. Ondertussen zijn we allebei op cursus gegaan”, zegt de man. En? „Hij blijft. We hebben hem alleen een andere kleur jas gegeven.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden