Verslagen rebellen zoeken toevlucht in politiek

Nederlaag M23 brengt vrede in Oost-Congo dichterbij, maar andere opstandelingen blijven actief. Vragen over rol buurlanden Rwanda en Oeganda.

LISETTE VAN DE BURGWAL

Voor het eerst in lange tijd is er zicht op vrede in Oost-Congo. De autoriteiten claimden gisteren, na twintig maanden strijd, de belangrijkste rebellenbeweging M23 te hebben verslagen. Met haar rug tegen de muur kon die niets anders dan de nederlaag erkennen. De M23-leiding ontvouwde ook meteen de toekomstplannen: een politieke partij worden. Kan dat?

"Het zou me verwonderen", zegt Filip Reyntjes, hoogleraar Afrikaans recht en politiek aan Universiteit Antwerpen daarover. "M23 heeft totaal geen politieke basis en stelt niets meer voor. De verkiezingen zijn pas in 2016 en ik verwacht dat de beweging over een paar maanden al niet meer bestaat."

Congolees activist Kambale Musavuli sluit de mogelijkheid dat M23-rebellen een partij kunnen oprichten niet uit. Maar hij denkt dat ze te weinig steun zullen hebben om werkelijk succes te krijgen. "M23 was vooral sterk door de militaire steun vanuit buurlanden Rwanda en Oeganda. Onder de Congolese bevolking hebben de rebellen echter veel minder steun, dus of ze een politieke verkiezing kunnen winnen is maar de vraag", zegt hij telefonisch vanuit Washington. Bovendien zou het volgens hem een kwalijke zaak zijn. "Deze rebellen hebben ontzettend veel misdaden gepleegd. Moeten we criminelen in de regering accepteren?"

Een groot deel van de M23-commandanten maakt niet eens kans om politieke aspiraties te verwezenlijken. Reyntjes: "Veel van hen worden verdacht van het plegen van misdaden tegen de mensheid en worden waarschijnlijk vervolgd." Daarnaast verwacht hij dat een aantal van de rebellen gewoon weer in het leger zal worden opgenomen. "Dit heeft de Congolese regering al eerder gedaan met de voorloper van M23."

De rebellengroep bestaat uit een kleine groep Tutsi's, die oorspronkelijk uit Rwanda komen, maar al enkele eeuwen in Oost-Congo een etnische minderheid vormen. Maar zelfs veel mede-Tutsi's in de omgeving steunen de opstandelingen niet. "Ze hebben zoveel schade aangericht, dat ze hier nog amper steun hebben", zegt de hoogleraar.

Of Congolese vrede met deze militaire overwinning nabij is, valt te betwijfelen. Er zijn naast M23, die wellicht het best georganiseerd was, nog vele andere rebellengroepen in de regio. Daarbij hangt de rust ook af van de positie die Rwanda en Oeganda zullen innemen; zullen zij zich buiten het conflict houden?

Rwanda wordt ervan beschuldigd M23 te steunen. Dat die steun onder druk van de Verenigde Staten en Groot-Brittanië onlangs ophield, zou ervoor gezorgd hebben dat M23 eindelijk verslagen kon worden. "Voor die inmenging van buiten moet Congo waken", benadrukt Musavuli.

"Daarnaast zijn er nog veel andere uitdagingen voor Congo. Zo is er een goede volksvertegenwoordiging nodig, die er nu niet is, door een zwakke overheid."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden