Verschillende scholen eisen verschillende docenten

Moet er één lerarenopleiding komen waar alle docenten voor de verschillende vormen van voortgezet onderwijs worden opgeleid? Maar heb je voor het vwo geen andere docent nodig dan voor het lbo? En is het reëel om docenten met verschillende niveaus hetzelfde te betalen?

Steeds minder studenten melden zich voor de lerarenopleidingen, en dat terwijl zich op dit moment veel docenten uit het arbeidsproces terugtrekken. Vooral bij de exacte vakken vallen er gaten, maar ook elders worden de tekorten steeds groter.

Tot de jaren zeventig was het lerarenkorps onderverdeeld in vele rangen, standen en bevoegdheden. Alleen al op een grotere middelbare school vond je drie verschillende bevoegdheden. Zo was er de derdegraads die alleen les mocht geven aan het lbo en mavo. De docent die les mocht geven tot aan mavo-4 en de eerste klassen van havo en vwo had een tweedegraads bevoegdheid. De eerstegraads docent mocht alle klassen tot aan de zesde klas hbs/gymnasium doceren.

Alle opleidingen voor docenten tot en met de tweedegraads waren hbo-opleidingen, daarboven was de universiteit vereist. Ook bestond er een mogelijkheid bovenop een eenmaal gehaalde tweedegraads bevoegdheid een eerstegraads bevoegdheid te halen.

Natuurlijk kregen docenten met een eerstegraads bevoegdheid ook meer betaald dan een tweede of derdegraads docent. Men had tenslotte een hogere opleiding genoten, die ook nog eens gemiddeld langer had geduurd.

De laatste twintig jaar hebben zich twee belangrijke veranderingen voorgedaan. Ten eerste werden alle derde-graads bevoegde docenten tweede-graads bevoegd waarmee er nog maar twee bevoegdheden in het voortgezet onderwijs waren. Ten tweede werd midden jaren tachtig de Heroriëntering onderwijs salarissen (Hos) ingevoerd waardoor nieuw aangestelde docenten allemaal in dezelfde schaal, die van tweedegraads docenten, werden ingeschaald.

In de hedendaagse situatie zijn voor de verschillende niveaus verschillende bevoegdheden nodig. Nieuwe docenten krijgen echter hetzelfde uitgekeerd. Nu zou men kunnen concluderen dat we dan ook nog maar één, nieuwe, opleiding nodig hebben.

De vraag rijst dan of de nieuw te vormen docent meer sociaal(-pedagogisch) ingesteld moet zijn; met als vooropleiding havo, of een meer academisch ingestelde met (minstens) vwo als vooropleiding moet hebben. Dan blijkt tegen welk probleem men oploopt. Ons onderwijssysteem herbergt lbo-leerlingen, maar ook vwo-6-leerlingen. En voor een lbo-klas heb je een docent nodig die ten eerste sociaal is en goed met mensen om kan gaan. Voor een vwo-6-klas heb je een docent nodig die ook sociaal is, maar bovenal ook een academische ondergrond heeft. Deze twee verschillende typen leerlingen vragen om docenten met een verschillende opleiding.

Het voorgezet onderwijs vraagt dus om docenten op zowel hbo-niveau als academisch niveau. En net als in het bedrijfsleven zijn die verschillende docenten ook alleen maar te krijgen als ze worden betaald naar gelang hun niveau. Hbo-opgeleide docenten horen dus minder betaald te krijgen dan hun academisch opgeleide collega's.

Het verschil in opleiding en in uitbetaling van tweedegraads en eerstegraads docenten heeft nog een bijkomend voordeel. Een groot nadeel van de hedendaagse lerarenbaan is de beperkte mogelijkheid promotie te maken binnen het lerarenberoep. Met het creëren van twee niveau's in het voortgezet onderwijs bestaat er voor de docenten weer de mogelijkheid hogerop te komen. En omdat er ook een groter loonzakje hoort bij een hogere graad is het aantrekkelijk om hoger op proberen te komen. Zo snijdt het mes aan twee kanten.

Samenvattend blijven er twee opleidingen nodig voor de docenten in het voortgezet onderwijs, een om de eerste paar klassen van docenten te voorzien en een om de hogere klassen van docenten te voorzien. En daarmee horen die docenten ook te worden betaald naar de opleiding die ze hebben genoten.

Op die manier krijgen de leerlingen een docent met de goede kwaliteiten en de docent een baan waar hij recht op heeft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden