Verscheurde familie vindt nichtje terug

Jarenlange zoektocht van Argentijnen leidt naar Nederlandse Ana

Achtendertig jaar lang zocht Estela De La Cuadra samen met haar moeder, broer en zus naar haar tijdens de junta gekidnapte nichtje Ana. Ze is nu eindelijk gevonden: de inmiddels 37-jarige Ana woont in Nederland. Estela kreeg haar nichtje deze week aan de telefoon, het was lastig om de juiste woorden te vinden. "Na een 'hallo' was het stil, we wisten beiden niet zo goed wat te zeggen, ook door de zenuwen. Toen lachten we hardop, van blijdschap." Estela's moeder Alicia, medeoprichtster van de organisatie van grootmoeders die aandacht vraagt voor de honderden kinderen die tijdens de militaire dictatuur (1976-1983) zijn weggehaald bij hun dissidente ouders, kan de vreugde niet meebeleven. Ze overleed in 2008. "Mijn moeder was onvermoeibaar als het ging om de ontvoerde kinderen. Ze zou nu heel blij zijn", aldus Estela.

Op 16 juni 1977 bevalt Elena De La Cuadra, zus van Estela, in een politiebureau in de stad La Plata van Ana Libertad. De hoogzwangere Elena is met haar man Hector Barrati opgepakt vanwege lidmaatschap van de verboden Argentijnse Communistische Partij. Hij, vader van Ana, wordt afgevoerd en zijn lichaam spoelt aan nadat hij levend uit een vliegtuig in zee is geworpen.

Een jaar eerder is de broer van Estela, Roberto José, in het ouderlijk huis van De La Cuadra's opgepakt. Hij was vakbondslid en deelde folders uit tegen de verlenging van de werkdag, ingesteld door de militaire bestuurders. Roberto José is tot op de dag van vandaag vermist.

De familie De La Cuadra wordt in korte tijd uiteengereten: Estela duikt onder, haar zus Soledad en broer Luis Eduardo vluchten naar Italië. "Ik zag mijn moeder en vader nauwelijks in die periode, we spraken af op verschillende onderduikadressen." Estela hoorde van haar moeder Alicia dat haar zus Elena was bevallen van Ana. "We wisten niet waar ze Elena, mijn zwager en mijn nichtje vasthielden. Ik voelde me machteloos."

De familie besluit de hulp in te roepen van de katholieke kerk, wier rol tijdens het bewind van dictator Videla op zijn minst dubieus te noemen is. Meerdere geestelijken zijn veroordeeld voor mensenrechtenschendingen. De vader van Estela en Elena doet een poging via het Vaticaan om zijn dochter en kleindochter terug te krijgen. Het Vaticaan neemt vervolgens contact op met een jonge jezuïet in Buenos Aires, Jorge Mario Bergoglio - de huidige paus Franciscus - en verzoekt hem de familie te helpen. Zonder resultaat.

"Via de kerk kregen we te horen dat mijn zus Elena en haar man 'niet meer te redden waren' en baby Ana in een 'goed gezin' terecht was gekomen en dat we haar niet terugkregen", vertelt Estela. Toen Bergoglio, als aartsbisschop, getuigde in de rechtszaak die loopt tegen de vermeende kidnappers van Ana en andere baby's uit La Plata, verklaarde hij zich niets te kunnen herinneren van het verzoek uit het Vaticaan om de familie De La Cuadra bij te staan.

"Hij liegt!", zegt Estela met ingehouden woede. Ze haalt een oude lederen koffer tevoorschijn vol foto's en documenten. Ze laat een brief zien, handgeschreven door Bergoglio, waarin hij een collega verzoekt de familie te helpen. "Ze hebben niks gedaan voor mijn familie, het allemaal laten gebeuren."

Na het WK van 1978 vlucht Estela via Brazilië naar Zweden, waar ze tot 1984 als politieke vluchteling woonde. Ze verliet Argentinië omdat haar man Gustavo was opgepakt en vastzat in een strafkamp. "Ik kreeg een briefje van hem via een vrijgelaten gevangene. Hij smeekte me te vluchten. Het is het laatste contact dat ik met mijn man heb gehad."

Wanneer ze terugkeert na de dictatuur zet ze samen met haar moeder en de Dwaze Oma's de zoektocht naar Ana onvermoeibaar voort. Ana meldde zich afgelopen april op het Argentijnse consulaat in Amsterdam om DNA af te staan. Een maand later werd Estela geïnformeerd dat haar nichtje was gevonden. "Ze klonk aan de telefoon als een hele lieve en slimme vrouw. Ik kan niet wachten tot ik mijn nichtje kan omhelzen!"

Kleinkind 115

De in Nederland woonachtige 'Ana Libertad' is het 115de kleinkind dat sinds het einde van de militaire dictatuur in Argentinië is teruggevonden. Kleinkind 114, die al die jaren in Argentinië woonde, werd twee weken geleden dankzij DNA-onderzoek herenigd met zijn oma Estela de Carlotto. Naar schatting werden meer dan 400 kinderen weggehaald bij hun biologische ouders die veelal politieke tegenstanders waren van de militairen. De zoektocht naar de vermiste kinderen en kleinkinderen wordt al jaar en dag bepleit door de Dwaze Moeders en Oma's. De regeringen van Néstor en zijn vrouw en opvolger Cristina Kirchner zetten de zoektocht in 2003 op de politieke agenda. Ze maakten middelen vrij en stellen een speciale onderzoeksrechter aan om de vermiste kinderen op te sporen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden