Verrassend geluidsdecor in wisselvallige theatermarathon

Toneel Zie de mens Toneelgroep De Appel ***

Het decor (Theo Tienhoven) is alvast een veelbelovende blikvanger: een houten stellage met verschillende niveaus, ladders en trappen, omringd door een zandvlakte. Tijdloos, met veel bewegingsruimte om het verhaal te vertellen, waarmee onze jaartelling begint, en tegelijk een link te leggen met het nu.

De titel 'Zie de mens' zegt het al. Niet bij Jezus blijven steken, maar inspelen op de invloed op de mens. Door alle tijden heen. Geen geringe opdracht die Arie de Mol zich in zijn debuut als artistiek leider van Toneelgroep De Appel stelde.

Dat als buitenstaander te doen in een vorm, de theatermarathon, die in het Appeltheater als feestelijk spektakel welhaast uitgroeide tot een cultus, daar is moed voor nodig. Zeker als de intentie eerder filosofisch dan oogstrelend is. De Mol en schrijver Erik-Ward Geerlings hebben daarbij keuzes gemaakt, die van het publiek een vergaande onbevangenheid vragen.

Zo komen in het eerste deel Johannes de Doper en Jezus onverwacht fel tegenover elkaar te staan. Wat meteen veel zegt over hun volgelingen. Is Johannes hier vooral een Doemdoper, bij wie de mensen zich de zonden grif denken te kunnen laten afwassen, Jezus veracht dat als bedrog. Maar na Johannes' kruisiging (!) loopt diens zelfde aanhang even hard achter Jezus aan.

Dat zijn beeldende scènes, net als die in het tweede deel, waar men ijverig gelijkenissen navertelt zonder deze te snappen. Veelzeggend over hoe makkelijk de mens zich laat inpalmen door charismatische leiders. En kan radicaliseren. Met steeds een tussen gospel en pop bewegend geluidsdecor (deels live!).

Bang dat de universele betekenis niet aankomt laten schrijver en regisseur zich verleiden tot teveel van hetzelfde. Dat maakt het complexe thema uitleggerig in plaats van helder. Mede omdat de factor humor goeddeels ontbreekt. Misschien had een uitgekiender toegepaste truc geholpen: zoals Petrus tijdens een monoloog verandert in Pilatus, had het zich consequent live transformeren van bedelaars tot discipelen tot tempelpriesters de inwisselbaarheid van opvattingen aangescherpt.

En waarom die confrontatie met Maria als bezorgde moeder en Jezus als boos stampvoetende puber? Om Jezus een 'gewone' opstandige zoon te laten zijn? Dat staat haaks op zijn almaar gepredikte medemenselijkheid. En in weerwil van de opzet vergroot allemans dweepgedrag diens heiligheid juist.

De wisselvallige kwaliteit van 'Zie de mens' doet vermoeden dat De Appel en De Mol elkaars bloed nog wat beter moeten proeven om de ware passie erin te krijgen. Ik kijk ernaar uit.

T/m 30-5 Appeltheater Den Haag. Info: www.toneelgroepdeappel.nl

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden