Opinie

Verrassend begin Cadance

Met zijn vorige solo's 'Passing' en 'Via' maakte de Amerikaanse danser en componist Dylan Newcomb zich los van het Nederlands Danstheater en liet hij het lot bepalen of hij door hel of hemel moest gaan. Hij won er de Zilveren Theaterdansprijs mee, en krijg de Philip Morris Prijs 2000. Dus is hij de aangewezen figuur om het Cadance festival voor moderne dans in het Haagse Korzo en Theater a/h Spui (tot 25/11) te openen.

Newcomb is geen passant meer, maar staat stil op een punt in het snijvlak van jeugd en ouderdom. In alle beweging om hem heen vraagt dat statische moment om bezinning ter plekke. Zich opgesloten wetend in twee grote doorzichtige kubussen laat hij daarom het eerste deel van een nieuw aangevangen drieluik beginnen waar hij 'Via' was geëindigd. Met 'Static', een solo van drie kwartier, erkent hij de kern van zijn opgedane kennis en ervaringen te zijn. In die veroordeling tot zijn transparante dubbelwandige cel heeft hij de binnenste kubus met woorden, wiskundige en natuurkundige formules beschreven: uittreksels van zijn schooltijd. Op de buitenste kubus verschijnen na gruispatronen prachtige videoflarden met de stem van een oude, ernstig zieke man. Via ruis wordt overgegaan op een jong spelend kind dat antwoord geeft op vragen over zijn vroegste besef van ruimte en tijd. Op slag is duidelijk dat de kunstenaar in de dubbele kubus zich tussen die twee uitersten bevindt. Zowel een kind van zes dat 's nachts naar de sterrenhemel kijkt als de oude man met zijn kwalen die worstelt met dezelfde mysteries.

De jongeman die in al die voorbij draaiende geheugenmomenten oplicht, dreigt in die draaimolen te bezwijken. Wat is de zin van dit alles? Wie zou om zijn dood malen? Toch blijft hij na drie kwartier overeind, al moet hij daartoe alle geleerde kennis tot een grote smurrie doorhalen en is ook de buitenste kubus tot gruis gedoemd. Opwindende dans biedt Newcombs poging tot zelfonderzoek in die dubbele draaimolen niet. Toch zijn die paar fragmenten van zijn opflitsende lichaam subliem. Met hulp van Luke Savisky's videobeelden, Josanne Buitings lichtontwerp en Newcombs eigen intrigerende muziek en aanwezigheid wordt zijn beleving van de werkelijkheid één. Het mooiste is dat alle kennisverwerking en zintuigelijke prikkels in verschillende levensfasen, variërend van verbazing tot berusting, in die statische ik-figuur tussen jong en oud samensmelten. Drie generaties van Amerika na 1945, hoewel onzichtbaar, worden hier stil gezet en geven aan elkaar een baton door. Een beschermde jeugd met een bij voorbaat uitgestippeld leven biedt geen enkele bescherming meer.

Over de grote vragen des levens gaat ook de première 'Double Points': Nero, waarin de Italiaanse danser Emio Greco en zijn regisseur Pieter C. Scholten tweevoudigheid onderzoeken. Ze noemen hun voorstelling een symfonie van dans, licht en geluid. Twee vrouwen, Greco zelf en 'de ander' verschijnen in zwarte harige jurken, hortend en stotend. Soms breken zij los in razendsnelle dribbels en vlijmscherpe passen, dan weer verstillen zij tot sculpturen. De signatuur van Greco is een uiterst grillige kalligrafie van Butoh en westerse academisme, in een mistige, met felle lichtbundels doorsneden ruimte. Soms doet het toneel aan een diep zwart zwanenmeer denken, dan weer aan een met lichtjes afgebakende landingsbaan. Emio Greco, Bertha Bermudez Pascual, Barbara Meneses en 'de ander' als vierde persoon ogen als bezeten zwanen in de woestijn. Vooral Greco zelf fungeert als de tot leven gekomen Johannes de Doper naar het beroemde beeld van Donatello. De driften en gedachten in de dampende lichamen worden ruimtelijk uitvergroot als ook de toneelwanden met harige vachten bekleed blijken. Luchthappend als een vis, met snavelvormige handgebaren, voorbij flitsend als een zwarte panter en soms starend in de mist als bevroren roerdompers, blijven Greco's fenomenale dansers eenkennig. De kleur van hun habijt verandert, maar hun raadselachtige idioom blijft hetzelfde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden