Verraad

Het wordt wel een innig huwelijk genoemd, de knipperlichtrelatie die politiek en journalistiek met elkaar onderhouden. Of het ook een gelukkig huwelijk is, mag u zelf uitmaken, maar feit is dat flirten over en weer een populaire bezigheid is. En altijd komt er gedonder van.

In het verzuilde Nederland was dat allemaal anders. Toen kraaide er geen haan naar dat politieke mannenbroeders als Romme (KVP) en Bruins Slot (AR) het hoofdredacteurschap van hun respectievelijke spreekbuizen de Volkskrant en Trouw er gewoon eventjes bij deden. Met de komst van D66 was de stap andersom ook een feit: journalisten Hans van Mierlo en Hans Gruijters van Algemeen Handelsblad veroverden in de loop van de jaren zestig Den Haag. Met Felix Rottenberg en Paul Rosenmöller ging de afgelopen jaren de golfbeweging weer de andere kant op: zij besloten de al dan niet kritische vragen die ze zelf jarenlang gewillig beantwoordden, in het vervolg maar zelf te stellen.

En ook woordvoerders en voorlichters van politici hebben een handje van overloopgedrag. Karel van der Graaf (ooit PPR-voorlichter), Gerard van der Wulp (oud-CDA), Frits Wester (voormalig CDA-campagneleider): wat hullie doen, kunnen wij beter. Van der Wulp bedacht zich uiteindelijk over zijn stap, hij keerde na het 'NOS Journaal' terug naar de ambtenarij en pleegde het hoogste hoogverraad: hij ging naar de Rijksvoorlichtingsdienst.

Of het niet een beetje al te klef wordt in Den Haag? Die vraag stelden in 1998 een handvol verontruste journalisten op een bijeenkomst. Guikje Roethof, ooit parlementair verslaggever voor HP/De Tijd en daarna Tweede-Kamerlid voor D66, vond van niet, mits 'iedereen zich aan zijn eigen rol houdt'. Niet zoals de NOS Journaal-verslaggevers Charles Schwietert en Hans Hillen, die begin jaren tachtig de speeches schreven voor de minister van financiën, in ruil voor primeurs.

Bevrijding

Wat bezielt journalisten toch om de politiek in te gaan? Martin Bell, de BBC-oorlogsverslaggever die overliep naar het Britse Lagerhuis, verwoordde de drijfveer het meest doeltreffend: ,,Politiek is te belangrijk om over te laten aan politici.''

Die motivatie gaat ook op voor Radio 1-correspondent Thijs Berman. Berman, nu nog woonachtig in Frankrijk, staat vooralsnog nummer vier op de PvdA-lijst voor de verkiezingen van het Europees Parlement. Hij is prima geschikt als politicus, vindt hij zelf. ,,Ik heb heel veel gezien en gedaan als correspondent. Ik heb gezien hoe de Sovjet-republiek ineenstortte en hoe het daar verder ging. Ook hier in Frankrijk, waar ik nu acht jaar zit, heb ik het nodige meegemaakt. Maar om nu voor de zoveelste keer de overstromingen in Zuidwest-Frankrijk te verslaan of een volgende wegblokkade? Ik wil liever iets dóen.''

Dat is geen verraad, vindt Berman. ,,Ik voel het niet als overstap naar 'de andere kant'. Ik heb als journalist altijd naar de samenleving gekeken en niet mijn hele leven in een studeerkamer gezeten. Journalistiek is een heel goede vooropleiding voor de politiek. Je leert naar mensen te luisteren en dat lijkt me een belangrijke eigenschap.''

Berman is enthousiast over zijn kandidatuur. Als het PvdA-congres zijn plaats op de kieslijst komend weekeinde goedkeurt, hebben ze een bevlogen man erbij. ,,Ik ben zo dolblij dat ik niet naar de overstromingen hoef. Ik mag nu een eigen mening hebben! Nee, ik ben niet bang voor een teleurstelling. Ik ga straks heel veel lawaai maken. Het voelt écht als een bevrijding.''

De Nieuwe Poging

De Nieuwe Omroep (DNO) geeft niet op. De geëngageerde omroep die van voormalig staatssecretaris Rick van der Ploeg geen uitzendmachtiging kreeg, gaat er volgend jaar tóch weer een aanvragen. De afgelopen twee jaar werd op internet uitgezonden.

Volgens aanstormend directeur Anna Visser van DNO zal het dit keer wel lukken. ,,We kunnen nu op internet laten zien wat we doen. Van het Bedrijfsfonds voor de Pers hebben we onlangs nog geld gekregen vanwege onze inhoudelijke vernieuwing.''

DNO wil nog steeds een omroep zijn met warme belangstelling voor milieu, mondiale verhoudingen en mensenrechten. Overigens zonder oprichter en initiatiefnemer Aad van den Heuvel. Komende woensdag neemt de pas 28-jarige Visser het stokje van hem over.

Om een zendmachtiging te krijgen moet DNO 50000 leden zien te verzamelen. De eerste 45000 zijn al binnen, om de laatste 5000 over de streep te trekken, begint woensdag een ledenwerfcampagne met het inspirerende motto 'De Nieuwe Omroep gaat de diepte in'.

Daags erna wordt alweer een andere nieuwe omroep gelanceerd: Dienamo. In dienst van natuur, milieu en dierenwelzijn. Volgens Visser is dat geen concurrentie voor DNO, maar een welkome bondgenoot: ,,We gaan binnenkort met elkaar praten''.

Journalisten op avontuur in de politiek

1. Charles Schwietert: voormalig Journaal-verslaggever was in 1982 drie dagen staatssecretaris van defensie voor de VVD. Moest aftreden na leugens in zijn cv.

2. Ferry Hoogendijk: oud-hoofdredacteur Elsevier werd vice-fractievoorzitter van de LPF.

3. Maarten van Traa: journalist voor Algemeen Handelsblad, Le Monde en VPRO kreeg in 1995 landelijke bekendheid als voorzitter van de enquêtecommissie Opsporingsmethoden.

4. Jan Nagel: Vara-directeur richtte Leefbaar Nederland op

5. Guikje Roethof: oud-parlementair verslaggeefster HP/De Tijd vond een zetel van D66 in de Kamer, om later weer naar de journalistiek terug te keren en vervolgens weer naar het openbaar bestuur.

6. Hans van Mierlo: stopte bij het Algemeen Handelsblad om D66 op te richten.

7. Marleen Barth: parlementair verslaggeefster Trouw werd in 1998 voor de PvdA in de Tweede Kamer gekozen.

8. José Smits: verruilde bij dezelfde verkiezingen de Volkskrant voor de PvdA-fractie.

9. Thijs Berman: Frankrijk-correspondent Radio 1-journaal is nu PvdA-kandidaat voor het Europarlement.

10. Harry Wijnschenk: tijdens zijn korte fractievoorzitterschap van de LPF prees hij zichzelf aan als oud-journalist. In feite was hij uitgever geweest van motor- en horlogebladen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden